51. باب ئۈمىدۋارلىق توغرىسىدا

412. ئۇبادە ئىبن سابىت رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ رىۋايەت قىلىپ مۇنداق دەيدۇ: پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام مۇنداق دېگەن: « منْ شَهِدَ أَنْ لا إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ، وأَنَّ مُحمَّداً عبْدُهُ وَرَسُولُهُ، وأَنَّ عِيسى عَبْدُ اللَّهِ وَرَسُولُهُ، وَكَلِمَتُهُ أَلْقاها إِلى مَرْيَمَ وَرُوحٌ مِنْهُ، وأَنَّ الجَنَّةَ حَقٌّ وَالنَّارَ حَقٌّ، أَدْخَلَهُ اللَّهُ الجَنَّةَ عَلى ما كانَ مِنَ العمَلِ » « كىمكى يېگانە ئاللاھ تائالادىن باشقا ھېچ ئىلاھ يوقتۇر، ئۇنىڭ شېرىكى يوقتۇر، مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام ئاللاھ تائالانىڭ بەندىسى ۋە ئەلچىسى، ئىيسا ئەلەيھىسسالام ئاللاھ تائالانىڭ بەندىسى ۋە ئەلچىسى، ئاللاھ تائالانىڭ مەريەمگە ئىلقا قىلغان كەلىمىسى، ئاللاھ تائالا تەرەپتىن بولغان روھتۇر، جەننەت بىلەن دوزاخ ھەقتۇر، دەپ گۇۋاھلىق بەرسە، ئۇنىڭ ئەمىلى قانداق بولۇشىدىن قەتئىينەزەر ئاللاھ تائالا ئۇنى جەننەتكە كىرگۈزىدۇ » . ― بۇخارى ۋە مۇسلىم رىۋايەت قىلغان.

413. ئەبۇ زەر رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ رىۋايەت قىلىپ مۇنداق دەيدۇ: پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام مۇنداق دېگەن: « يقولُ اللَّهُ عزَّ وجَلّ: مَنْ جاءَ بِالحَسَنَةِ، فَلَهُ عَشْرُ أَمْثَالِها أَوْ أَزْيَدُ، ومَنْ جاءَ بِالسَّيِّئَةِ، فَجَزَاءُ سَيِّئَةٍ سَيِّئَةٌ مِثْلُهَا أَوْ أَغْفِرُ. وَمَنْ تَقَرَّبَ مِنِّي شِبْراً، تَقَرَّبْتُ مِنْهُ ذِرَاعاً، ومنْ تَقَرَّبَ مِنِّي ذرَاعاً، تَقَرَّبْتُ مِنْهُ باعاً، وَمَنْ أَتاني يمشي، أَتَيْتُهُ هَرْولَةً، وَمَنْ لَقِيَني بِقُرَابِ الأَرْضِ خَطِيئَةً لاَ يُشْرِكُ بِي شَيْئاً، لَقِيتُهُ بمثْلِها مغْفِرَةً » « ئاللاھ تائالا ئېيتىدۇكى، كىمكى بىرەر ياخشىلىقنى قىلغان بولسا، ئون ھەسسە ئارتۇق ساۋابقا ئېرىشىدۇ ياكى ئۇنىڭدىنمۇ ئارتۇق كۆپەيتىپ بېرىمەن. كىمكى بىرەر يامانلىق قىلسا، پەقەت ئۇنىڭ يامانلىقىغا باراۋەر جازا بېرىلىدۇ ياكى مەغفىرەت قىلىمەن. كىمكى ماڭا بىر غېرىچ يېقىنلاشسا مەن ئۇنىڭغا بىر گەز يېقىنلىشىمەن، كىمكى ماڭا بىر گەز يېقىنلاشسا، مەن ئۇنىڭغا بىر غۇلاچ يېقىنلىشىمەن، كىمكى ماڭا مېڭىپ كەلسە، مەن ئۇنىڭغا يۈگۈرۈپ بارىمەن. كىمكى ماڭا ھېچ نەرسىنى شېرىك كەلتۈرمەي يەر يۈزى تولغۇدەك خاتالىق بىلەن دەرگاھىمغا كەلسە، مەن ئۇنىڭغا زېمىن توشقۇدەك مەغفىرەت بىلەن مۇلاقات بولىمەن » . ― مۇسلىم رىۋايەت قىلغان.

414. جابىر رەزىيەللاھۇ ئەنھۇدىن رىۋايەت قىلىنىدۇكى، پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ ئالدىغا بىر ئەئرابى كېلىپ: « ئى رەسۇلۇللاھ! كىشىنى جەننەتكە ياكى دوزاخقا كىرىشكە تېگىشلىك قىلىدىغان ئىككى ئىش قايسى؟»، دەپ سورىدى. رەسۇلۇللاھ: « مَنْ مَات لاَ يُشرِكُ بِاللَّه شَيْئاً دخَلَ الجَنَّةَ، وَمَنْ ماتَ يُشْرِكُ بِهِ شَيْئاً، دَخَلَ النَّارَ » « بىرى، كىمكى ئاللاھ تائالاغا ھېچ نەرسىنى شېرىك كەلتۈرمەي ئۆلىدىكەن، ئۇ ئادەم جەننەتكە كىرىدۇ، يەنە بىرى، كىمكى ئاللاھ تائالاغا بىرەر نەرسىنى شېرىك كەلتۈرۈپ ئۆلىدىكەن ئۇ ئادەم دوزاخقا كىرىدۇ » ، دېدى. ― مۇسلىم رىۋايەت قىلغان.

415. ئەنەس رەزىيەللاھۇ ئەنھۇدىن رىۋايەت قىلىنىدۇكى، رەسۇلۇللاھ بىلەن مۇئاز بىر ئۇلاغقا مىنىگلىك ئىدى. رەسۇلۇللاھ: « يا مُعاذُ » « ئى مۇئاز! »، د ېدى. مۇئاز: « خوش، لەببەي، ئي رەسۇلۇللاھ! »، د ېدى. رەسۇلۇللاھ: « يا مُعاذ » « ئى مۇئاز! »، د ېدى. مۇئاز: « خوش، لەببەي، ئي رەسۇلۇللاھ! »، د ېدى. رەسۇلۇللاھ: « ما مِن عَبدٍ يَشْهَدُ أَنْ لاَ إِله إِلاَّ اللَّهُ، وَأَنَّ مُحَمدا عَبْدُهُ ورَسُولُهُ صِدْقاً مِنْ قَلْبِهِ إِلاَّ حَرَّمَهُ اللَّهُ على النَّارِ » « بىر بەندە چىن قەلبى بىلەن راستتىن ‹بىر ئاللاھ تائالادىن باشقا ھېچ ئىلاھ يوق، مۇھەممەد (ئەلەيھىسسالام) ئاللاھ تائالانىڭ بەندىسى ۋە ئەلچىسى›، دەپ گۇۋاھلىق بەرسە، ئاللاھ تائالا ئۇنىڭغا دوزاخنى ھارام قىلىدۇ » ، دېدى. مۇئاز: « ئى رەسۇلۇللاھ! بۇ سۆزۈڭنى كىشىلەرگە يەتكۈزمەيمەنمۇ، ئۇلارمۇ خۇش خەۋەرنى ئاڭلاپ خۇشاللانسۇن » ، دېدى. رەسۇلۇللاھ: « إِذاً يَتَّكلُوا » « ئۇنداقتا ئۇلار بۇ سۆزگە يۆلىنىۋالىدۇ » ، دېدى. مۇئاز ئۆلۈپ كېتىدىغان چاغدا (ئىلىمنى يوشۇرغانلىق سەۋەبى بىلەن) گۇناھكار بولۇپ قالماي دەپ، كىشىلەرگە بۇنى سۆزلەپ بەرگەن. ― بۇخارى ۋە مۇسلىم رىۋايەت قىلغان.

416. ئەبۇ ھۇرەيرە رەزىيەللاھۇ ئەنھۇدىن رىۋايەت قىلىنىدۇكى، تەبۇك غازىتىدا كىشىلەر ئاچلىقتىن قىينالدى. شۇنىڭ بىلەن ئۇلار: « ئى رەسۇلۇللاھ! ئەگەر رۇخسەت قىلساڭ، تۆگىلىرىمىزنى سويۇپ يېسەك ۋە ئۇنىڭ بىلەن مايلانساق » ، دېيىشتى. رەسۇلۇللاھ: « افْعَلُوا » « شۇنداق قىلىڭلار » ، دېدى. ئۇمەر رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ كېلىپ: « ئى رەسۇلۇللاھ! ئەگەر ئۇنداق قىلىدىغان بولساق، ئۇلاغلىرىمىز ئازىيىپ كېتىدۇ. ئۇلارنىڭ سەپەرگە تەييارلىغان ئېشىنچە ئوزۇقلىرىنى يىغىپ، ئۇنىڭ بەرىكەتلىك بولۇشى ئۈچۈن ئاللاھ تائالاغا دۇئا قىلغىن، ئاللاھ تائالا ئۇنىڭغا بەرىكەت بېرىشى مۇمكىن » ، دېدى. رەسۇلۇللاھ: « نَعَمْ » « بولىدۇ » ، دېدى. ئاندىن بىر تېرە داستىخاننى يايدى ۋە ئۇلارنىڭ ئېشىنچە ئوزۇقلىرىنى ئەكېلىشكە بۇيرۇدى. بىرى بىر سىقىم تېرىق ئەكەلدى. بىرى بىر چاڭگال خورما ئەكەلدى. يەنە بىرى بىر پارچە نان ئەكەلدى. شۇنىڭ بىلەن داستىخانغا ئازراق بىر نەرسە يىغىلدى. رەسۇلۇللاھ ئۇنىڭ بەرىكەتلىك بولۇشىغا دۇئا قىلدى. ئاندىن: « ئۇلارنى قاچاڭلارغا سېلىڭلار » ، دېدى. ئۇلار قاچىلىرىغا سالدى. ھەتتا قوشۇندىن ئېشىپمۇ قالدى. رەسۇلۇللاھ: « أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ، وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ لاَ يَلْقَى اللَّه بهما عَبْدٌ غَيْرُ شاكٍّ، فَيُحْجبَ عَنِ الجَنَّةِ » « بىر ئاللاھ تائالادىن باشقا ھېچ ئىلاھ يوقتۇر، مەن ئاللاھ تائالانىڭ ئەلچىسىدۇرمەن. ھەر قانداق بەندە بۇ ئىككى كەلىمە بىلەن ھېچ قانداق شەك كەلتۈرمەستىن ئاللاھ تائالاغا مۇلاقات بولىدىكەن، ئۇ جەننەتكە كىرمەي قالمايدۇ » ، دېدى. ― تىرمىزىي رىۋايەت قىلغان.

417. ئىتبان ئىبن مالىك رەزىيەللاھۇ ئەنھۇدىن رىۋايەت قىلىنىدۇكى(ئۇ بەدرى ئۇرۇشىغا قاتناشقانلاردىن ئىدى)، مەن قەۋمىم بەنى سالىمگە ئىمام بولۇپ، ناماز ئوقۇپ بېرەتتىم. مەن بىلەن ئۇلارنىڭ ئوتتۇرىسىدا بىر جىلغا بولۇپ، يامغۇر ياغقاندا مەسجىد تەرەپكە ئۆتۈشۈم قىيىن بولاتتى. مەن رەسۇلۇللاھنىڭ قېشىغا كېلىپ، ئۇنىڭغا: « مېنىڭ كۆزۈم ئاجىزلاپ قالدى، مەن بىلەن قەۋمىمنىڭ ئارىسىدا بىر جىلغا بار، يامغۇر ياغقان چاغدا جىلغىدا سۇ كۆپىيىپ قالىدۇ، شۇنىڭ بىلەن ئۇلار تەرەپكە ئۆتۈشۈم قىيىنلىشىدۇ، ئۆيۈمدىكى بىرەر جاينى ناماز ئوقۇيدىغان جاي قىلىۋېلىشىم ئۈچۈن ئۆيۈمگە كېلىپ ناماز ئوقۇپ بەرسەڭكەن، دەيمەن » ، دېدىم. رەسۇلۇللاھ: « سأَفْعَلُ » « شۇنداق قىلاي » ، دېدى. ئەتىسى قۇياش كۆتۈرۈلگەندە، رەسۇلۇللاھ ئەبۇ بەكرى رەزىيەللاھۇ ئەنھۇلار بىلەن بىللە كەلدى. رەسۇلۇللاھ كىرىشكە ئىجازەت سورىدى، مەن ئىجازەت بەردىم. ئاندىن رەسۇلۇللاھ ئولتۇرمايلا: « أَيْنَ تُحِبُّ أَنْ أُصَلِّيَ مِنْ بَيْتِكَ؟ » « ئۆيۈڭنىڭ قەيىرىدە ناماز ئوقۇپ بېرىشىمنى ياخشى كۆرىسەن؟»، دېدى. مەن ناماز ئوقۇشنى ياقتۇرىدىغان جاينى كۆرسىتىپ بەردىم. رەسۇلۇللاھ تۇرۇپ تەكبىر ئېيتىپ، قۇلاق قاقتى. بىزمۇ ئۇنىڭ كەينىدە سەپ بولۇپ تۇردۇق. رەسۇلۇللاھ ئىككى رەكئەت ناماز ئوقۇپ سالام بەردى. بىزمۇ سالام بەردۇق. ئاندىن رەسۇلۇللاھنى ئۇنىڭ ئۈچۈن تەييارلانغان خەزىرە تامىقى (ئۇن بىلەن مايدا پىشۇرۇلىدىغان تاماق)غا تۇتۇپ قالدىم. مەھەللىدىكىلەر رەسۇلۇللاھنىڭ بىزنىڭ ئۆيدە ئىكەنلىكىنى ئاڭلاپ، توپ-توپ بولۇپ كېلىپ، ئۆيدە ئادەم كۆپىيىپ كەتتى. بىر كىشى: « مالىك كۆرۈنمەيدىغۇ؟ ئۇنىڭغا نېمە بولغاندۇ؟ » ، دېدى. يەنە بىر كىشى: « ئۇ ئاللاھ تائالا ۋە ئاللاھ تائالانىڭ رەسۇلىنى سۆيمەيدىغان مۇناپىق » ، دېدى. رەسۇلۇللاھ: « لاَ تَقُلْ ذَلِكَ أَلاَ تَراهُ قالَ: لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ يَبْتَغِي بِذَلِكَ وَجْهَ اللَّهِ تَعالى؟ » « ئۇنداق دېمەڭلار، ئۇنىڭ ئاللاھ تائالانىڭ رازىلىقىنى تىلەپ، بىر ئاللاھ تائالادىن باشقا ھېچ ئىلاھ يوق دېگەنلىكىنى كۆرمىدىڭلارمۇ؟ » ، دېدى. مەن: « ئاللاھ تائالا ۋە ئاللاھ تائالانىڭ رەسۇلى ياخشى بىلىدۇ، ئەمما ئاللاھ بىلەن قەسەمكى، بىز ئۇنىڭ مۇناپىقلاردىن باشقا كىشىلەر بىلەن سۆزلەشكەنلىكىنى ۋە دوستلاشقانلىقىنى كۆرمىدۇق » ، دېدىم. رەسۇلۇللاھ: « فَإِنَّ اللَّه قَدْ حَرَّمَ على النَّارِ مَنْ قَالَ: لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ يَبْتَغِي بِذَلِكَ وَجْهِ اللَّهِ » « ھەقىقەتەن ئاللاھ تائالانىڭ رازىلىقىنى تىلەپ، ‹بىر ئاللاھ تائالادىن باشقا ھېچ ئىلاھ يوق›، دېگەن كىشىگە ئاللاھ تائالا دوزاخنى ھارام قىلدى » ، دېدى.

418. ئۇمەر ئىبن خەتتاب رەزىيەللاھۇ ئەنھۇدىن رىۋايەت قىلىنىدۇكى، رەسۇلۇللاھنىڭ ئالدىغا بىر نەچچە ئەسىر ئېلىپ كېلىندى. شۇ ۋاقىتتا ئەسىرلەر ئىچىدىكى بىر ئايال مېڭىپ يۈرۈپ ئەسىرلەر ئارىسىدىن بىر كىچىك بالىنى تاپتى ۋە ئۇنى باغرىغا بېسىپ ئىمىتتى. رەسۇلۇللاھ: « أَتُرَوْنَ هَذِهِ المَرْأَةَ طارِحَةً وَلَدَهَا في النَّارِ؟ » « قاراڭلار، بۇ ئايال ئۆز بالىسىنى ئوتقا تاشلارمۇ؟»، دېدى. بىز: « ئاللاھ تائالا بىلەن قەسەمكى، ئۇنداق قىلمايدۇ » ، دېدۇق. رەسۇلۇللاھ: « للَّهُ أَرْحمُ بِعِبادِهِ مِنْ هَذِهِ بِولَدِهَا » « ئاللاھ تائالا ئۆز بەندىلىرىگە بۇ ئايالنىڭ ئۆز بالىسىغا بولغان مېھرىبانلىقىدىنمۇ ئارتۇق مېھرىباندۇر » ، دېدى. ― بۇخارى ۋە مۇسلىم رىۋايەت قىلغان.

419. ئەبۇ ھۇرەيرە رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ رىۋايەت قىلىپ مۇنداق دەيدۇ: پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام مۇنداق دېگەن: « لما خَلَقَ اللَّهُ الخَلْقَ، كَتَبَ في كِتَابٍ، فَهُوَ عِنْدَهُ فَوْقَ العَرْشِ: إِنَّ رَحْمتي تَغْلِبُ غَضَبِي » « ئاللاھ تائالا مەخلۇقاتلارنى ياراتقان چاغدا، ئەرشنىڭ ئۈستىدىكى ئۆز دەرگاھىدىكى كىتابقا: ‹ھەقىقەتەن مېنىڭ رەھمىتىم غەزىپىمنى يەڭدى›، دەپ يازغان » .

420. ئەبۇ ھۇرەيرە رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ رىۋايەت قىلىپ مۇنداق دەيدۇ: مەن پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى ئاڭلىغان: « جَعَلَ اللَّهُ الرَّحْمَةَ مائَةَ جُزْءٍ، فَأَمْسَكَ عِنْدَهُ تِسْعَةً وتِسْعِينَ، وَأَنْزَلَ في الأَرْضِ جُزْءَا واحِداً، فَمِنْ ذَلِكَ الجُزْءِ يَتَراحمُ الخَلائِقُ حَتَّى تَرْفَعَ الدَّابَّةُ حَافِرَهَا عَنْ ولَدِهَا خَشْيَةَ أَنْ تُصِيبَهُ » « ئاللاھ تائالا رەھىمدىللىقنى 100 ئۈلۈش قىلىپ، ئۆزىنىڭ قېشىدا 99ىنى ئېلىپ قېلىپ، زېمىنغا پەقەت بىر ئۈلۈشىنى چۈشۈرگەن، مەخلۇقاتلارنىڭ ئۆزئارا سىلە-رەھىم قىلىشى، ھەتتا ئاتنىڭ ئۆز بالىسىنى دەسسىۋەتمەسلىكى ئۈچۈن تۇۋىقىنى كۆتۈرۈۋېلىشىمۇ ئەنە شۇ بىر ئۈلۈشنىڭ سەۋەبىدىندۇر » . ― بۇخارى ۋە مۇسلىم رىۋايەت قىلغان.

421. ئەبۇ ھۇرەيرە رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ رىۋايەت قىلىپ مۇنداق دەيدۇ: پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام مۇنداق دېگەن: « أَذنَب عبْدٌ ذَنباً، فقالَ: اللَّهُمَّ اغفِرْ لي ذَنبي، فقال اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعالى: أَذَنَبَ عبدِي ذنباً، فَعلِم أَنَّ لَهُ ربًّا يَغْفِرُ الذَّنْبَ، وَيأْخُذُ بِالذَّنبِ، ثُمَّ عَادَ فَأَذَنَبَ، فقال: أَيْ ربِّ اغفِرْ لي ذنبي، فقال تبارك وتعالى: أَذنبَ عبدِي ذَنباً، فَعَلَمَ أَنَّ لَهُ رَبًّا يَغفِرُ الذَّنبَ، وَيَأخُذُ بِالذنْبِ، ثُمَّ عَادَ فَأَذنَبَ، فقال: أَي رَبِّ اغفِرْ لي ذَنبي، فقال تَبَارَكَ وَتَعَالى: أَذنَبَ عَبدِي ذَنباً، فعَلِمَ أَنَّ لَهُ رَبًّا يَغْفِرُ الذَّنبَ، وَيأْخُذُ بِالذَّنبِ، قدَ غَفَرْتُ لِعبدي.. فَلْيَفعَلْ ما شَاءَ » « بىر بەندە گۇناھ ئۆتكۈزۈپ، ئى ئاللاھ! مېنىڭ گۇناھلىرىمنى مەغفىرەت قىلغىن، دېسە، ئاللاھ تائالا: ‹مېنىڭ بەندەم گۇناھ ئۆتكۈزۈپ، ئۆزىنىڭ گۇناھىنى مەغفىرەت قىلىدىغان ۋە گۇناھى ئۈچۈن جازالايدىغان پەرۋەردىگارىنىڭ بارلىقىنى بىلدى›، دەيدۇ، ئاندىن ئۇ بەندە قايتا گۇناھ ئۆتكۈزۈپ: ‹ئى ئاللاھ! مېنىڭ گۇناھىمنى مەغفىرەت قىلغىن›، دېسە، ئاللاھ تائالا: ‹مېنىڭ بەندەم گۇناھ ئۆتكۈزۈپ، ئۆزىنىڭ گۇناھىنى مەغفىرەت قىلىدىغان ۋە گۇناھى ئۈچۈن جازالايدىغان پەرۋەردىگارىنىڭ بارلىقىنى بىلدى›، دەيدۇ، ئاندىن ئۇ بەندە قايتا گۇناھ ئۆتكۈزۈپ: ‹ئى ئاللاھ! مېنىڭ گۇناھىمنى مەغفىرەت قىلغىن›، دېسە، ئاللاھ تائالا: ‹مېنىڭ بەندەم گۇناھ ئۆتكۈزۈپ، ئۆزىنىڭ گۇناھىنى مەغفىرەت قىلىدىغان ۋە گۇناھى ئۈچۈن جازالايدىغان پەرۋەردىگارىنىڭ بارلىقىنى بىلدى، ھەقىقەتەن مەن بەندەمنى مەغفىرەت قىلدىم، خالىغىنىنى قىلسۇن›، دەيدۇ (يەنى مادامىكى بەندەم ماڭا شۇ يوسۇندا ئېتىقاد قىلىپ، قىلغان ھەربىر گۇناھى ئارقىسىدىن چىن دىلى بىلەن تەۋبە قىلىپ تۇرىدىكەن، ئۇنىڭ گۇناھلىرىنى مەن مەغفىرەت قىلىپ تۇرىمەن) » . ― بۇخارى ۋە مۇسلىم رىۋايەت قىلغان.

422. ئەبۇ ھۇرەيرە رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ رىۋايەت قىلىپ مۇنداق دەيدۇ: پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام مۇنداق دېگەن: « وَالَّذِي نَفْسي بِيَدِهِ لَوْ لَمْ تُذنِبُوا، لَذَهَبَ اللَّهُ بِكُمْ، وَجَاءَ بِقوم يُذْنِبُونَ، فَيَسْتَغْفِرُونَ اللَّه تعالى، فيَغْفرُ لَهُمْ » « جېنىم ئىلكىدە بولغان زات بىلەن قەسەمكى، ئەگەر سىلەر گۇناھ ئۆتكۈزمىسەڭلار، ئەلۋەتتە سىلەرنى ئاللاھ تائالا بۇ دۇنيادىن ئېلىپ كېتىپ، گۇناھ ئۆتكۈزىدىغان بىر قەۋمنى ئېلىپ كەلگەن، ئۇلار گۇناھ ئۆتكۈزۈپ، ئاللاھ تائالادىن مەغفىرەت تەلەپ قىلغان، ئاللاھ تائالا ئۇلارنى مەغفىرەت قىلغان بولاتتى » .

423. ئەبۇ ئەييۇب خالىد ئىبن زەيد رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ رىۋايەت قىلىپ مۇنداق دەيدۇ: مەن پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى ئاڭلىغانىدىم: « لَوْلا أَنَّكُمْ تُذنبُونَ، لخَلَقَ اللَّهُ خَلقاً يُذنِبونَ، فَيَسْتَغْفِرُونَ، فَيَغْفِرُ لَهُمْ » « ئەگەر سىلەر گۇناھ ئۆتكۈزمىسەڭلار، ئاللاھ تائالا گۇناھ ئۆتكۈزىدىغان مەخلۇقاتلارنى يارىتىدۇ، ئاندىن ئۇلار مەغفىرەت تەلەپ قىلىدۇ-دە، ئاللاھ تائالا ئۇلارنى مەغفىرەت قىلىدۇ » . ― مۇسلىم رىۋايەت قىلغان.

424. ئەبۇ ھۇرەيرە رەزىيەللاھۇ ئەنھۇدىن رىۋايەت قىلىنىدۇكى، « بىز رەسۇلۇللاھ بىلەن بىرگە ئولتۇرغانىدۇق، بىز بىلەن ئەبۇ بەكرى ۋە ئۇمەر قاتارلىق بىر قانچە كىشىلەر بار ئىدى. رەسۇلۇللاھ بىزنىڭ ئارىمىزدىن چىقىپ كېتىپ خېلى ۋاقىتقىچە قايتىپ كەلمىدى. بىز رەسۇلۇللاھقا بىرەر ئىش يېتىپ قالمىسۇن، دەپ چۆچۈپ، ئىزدەش ئۈچۈن ئورنىمىزدىن تۇردۇق. چۆچۈگەن كىشىلەرنىڭ بىرىنچىسى مەن ئىكەنمەن، مەن رەسۇلۇللاھنى ئىزدەپ سىرتقا چىقتىم. ھەتتا ئەنسارىيلارنىڭ بىر تېمىغا باردىم » ، دەپ ئۇزۇن ھەدىسنى بايان قىلغاندىن كېيىن سۆزىنى داۋاملاشتۇرۇپ مۇنداق دېدى: رەسۇلۇللاھ ماڭا: « اذْهَبْ فَمَنْ لَقِيتَ وَرَاءَ هَذَا الحَائِطِ يَشْهَدُ أَنْ لا إِلَه إلاَّ اللَّه، مُسْتَيقِناً بهَا قَلَبُهُ فَبَشِّرْهُ بِالجَنَّةِ » « بارغىن، چىن قەلبى بىلەن ئىشىنىپ ‹بىر ئاللاھ تائالادىن باشقا ھېچ ئىلاھ يوق›، دەپ گۇۋاھلىق بېرىدىغان بىرەر كىشىنى مۇشۇ تامنىڭ كەينىدە ئۇچراتساڭ ئۇنىڭغا جەننەت بىلەن بېشارەت بەرگىن » ، دېدى. ― مۇسلىم رىۋايەت قىلغان.

425. ئابدۇللاھ ئىبن ئەمر ئىبن ئاس رەزىيەللاھۇ ئەنھۇدىن رىۋايەت قىلىنىدۇكى، پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ئاللاھ تائالانىڭ ئىبراھىم ئەلەيھىسسالام توغرىسىدىكى ﴿رَبِّ إِنَّهُنَّ أَضْللْنَ كَثيراً مِنَ النَّاسِ فَمَن تَبِعَني فَإِنَّهُ مِنِّي﴾ پەرۋەردىگارىم! ھەقىقەتەن ئۇلار (بۇتلار) نۇرغۇن كىشىلەرنى ئازدۇردى. كىمكى ماڭا ئەگەشكەن بولسا، ئۇ مېنىڭ دىنىمدىدۇر . («قۇرئان كەرىم» سۈرە ئىبراھىم 36- ئايەتنىڭ بىر قىسمى) ۋە ئىيسا ئەلەيھىسسالامنىڭ مۇنۇ سۆزىنى ﴿إِنْ تُعَذِّبْهُم فَإِنَّهُم عِبَادُكَ وَإِنْ تَغْفِرْ لَهُم فَإِنَّكَ أَنتَ الْعَزِيزُ الحَكِيمُ﴾ ئەگەر ئۇلارغا ئازاب قىلساڭ، ئۇلار سېنىڭ بەندىلىرىڭدۇر (ئۇلارنى خالىغىنىڭچە تەسەررۇپ قىلىسەن)، ئەگەر ئۇلارنى مەغفىرەت قىلساڭ، سەن غالىب، ھېكمەت بىلەن ئىش قىلغۇچىدۇرسەن («قۇرئان كەرىم» سۈرە مائىدە 118- ئايەت) تىلاۋەت قىلدى. ئاندىن پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ئىككى قولىنى ئېگىز كۆتۈرۈپ: « اللَّهُمَّ أُمَّتِي أُمَّتِي » « ئى ئاللاھ! ئۈممىتىم، ئۈممىتىم! » ، دەپ يىغلاپ كەتتى. ئاللاھ تائالا: « يا جبريلُ اذْهَبْ إِلى مُحَمَّدٍ وَرَبُّكَ أَعْلَمُ،فسلْهُ مَا يُبكِيهِ؟ » « ئى جىبرىئىل! مۇھەممەدنىڭ قېشىغا بارغىن، گەرچە پەرۋەردىگارىڭ ھەممىنى بىلىپ تۇرسىمۇ، سورىغىنكى، ئۇ نېمىشقا يىغلايدۇ؟»، دېدى. ئاندىن جىبرىئىل ئەلەيھىسسالام مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامنىڭ يېنىغا باردى. پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام: « ئاللاھ تائالا نېمە ئۈچۈن يىغلىغانلىقىمنى ئوبدان بىلىدۇ » ، دەپ يىغلىغانلىقىنىڭ سەۋەبىنى دەپ بەردى. ئاللاھ تائالا: « يا جِبريلُ اذهَبْ إِلى مُحَمَّدٍ فَقُلْ: إِنَّا سَنُرضِيكَ في أُمَّتِكَ وَلا نَسُوؤُكَ » « ئى جىبرىئىل! مۇھەممەدنىڭ قېشىغا بېرىپ ئۇنىڭغا: ‹بىز ئۈممىتىڭ توغرىسىدا سېنى رازى قىلىمىز ۋە سېنى رەنجىتمەيمىز›، دېگىن » ، دېدى.

426. مۇئاز ئىبن جەبەل رەزىيەللاھۇ ئەنھۇدىن رىۋايەت قىلىنىدۇكى، مەن پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ ئېشىكىنىڭ ئارقىسىغا مىنگىشىپ كېتىۋاتاتتىم. ئۇ ماڭا: « يَا مُعَاذُ هَل تَدري مَا حَقُّ اللَّه عَلى عِبَادِهِ، ومَا حَقُّ الْعِبادِ عَلى اللَّه؟ » « ئى مۇئاز، ئاللاھ تائالانىڭ ئۆز بەندىلىرىدىكى ھەققى نېمە ۋە بەندىلەرنىڭ ئاللاھ تائالا ئۈستىدىكى ھەققى نېمە، بىلەمسەن؟ » ، دېدى. مەن: « بۇنى ئاللاھ ۋە ئاللاھنىڭ پەيغەمبىرى ئوبدان بىلىدۇ » ، دېدىم. پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام: « فَإِنَّ حَقَّ اللَّهِ عَلَى العِبَادِ أَن يَعْبُدُوه، وَلا يُشْرِكُوا بِهِ شَيْئاً، وَحقَّ العِبادِ عَلى اللَّهِ أَنْ لا يُعَذِِّبَ مَنْ لا يُشِركُ بِهِ شَيْئاً » « ئاللاھ تائالانىڭ ئۆز بەندىلىرىدىكى ھەققى ئاللاھ تائالاغا ئىبادەت قىلىش ۋە ئۇنىڭغا ھېچ نەرسىنى شېرىك كەلتۈرمەسلىك، بەندىلەرنىڭ ئاللاھ تائالادىكى ھەققى ئاللاھ تائالاغا شېرىك كەلتۈرمىگەن ئادەمنى ئاللاھ تائالانىڭ ئازابلىماسلىقىدۇر » ، دېدى. مەن: « ئى رەسۇلۇللاھ! كىشىلەرگە بۇنىڭ بىلەن بېشارەت بەرمەيمۇ؟»، دېدىم. رەسۇلۇللاھ: « لا تُبَشِّرْهُم فَيَتَّكِلُوا » « بېشارەت بەرمىگىن، ئۇلار بۇنىڭغا يۆلىنىۋالمىسۇن » ، دېدى. ― بۇخارى ۋە مۇسلىم رىۋايەت قىلغان.

427. بەرا ئىبن ئازىب رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ رىۋايەت قىلىپ مۇنداق دەيدۇ: پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام مۇنداق دېگەن: « المُسْلِمُ إِذَا سُئِلَ في القَبرِ يَشهَدُ أَن لا إِلَهَ إِلاَّ اللَّه، وأَنَّ مُحَمَّداً رسولُ اللَّه، فذلك قولهُ تعالى:)يُثَبِّتُ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا بِالقَوْل الثَّابِتِ في الحَياةِ الدُّنيَا وفي الآخِرَةِ( » « مۇسۇلمان بەندە قەبرىدە سوراق قىلىنغان چاغدا ئۇ ‹بىر ئاللاھ تائالادىن باشقا ھېچ ئىلاھ يوق، مۇھەممەد ئاللاھ تائالانىڭ ئەلچىسى›، دەپ گۇۋاھلىق بېرىدۇ. بۇنى ئاللاھ تائالانىڭ مۇنۇ سۆزى ئىسپاتلايدۇ. ئاللاھ مۆئمىنلەرنى مۇستەھكەم ئىمان بىلەن دۇنيادا ۋە ئاخىرەتتە بەرقارار قىلىدۇ » . («قۇرئان كەرىم» سۈرە ئىبراھىم 27- ئايەتنىڭ بىر قىسمى) »

428. ئەنەس رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ رىۋايەت قىلىپ مۇنداق دەيدۇ: پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام مۇنداق دېگەن: « إِنَّ الكَافِرَ إِذَا عَمِلَ حَسَنَةً، أُطعِمَ بِهَا طُعمَةً مِنَ الدُّنيَا، وَأَمَّا المُؤمِن، فَإِنَّ اللَّه تعـالى يَدَّخِرُ لَهُ حَسَنَاتِهِ في الآخِرَةِ، وَيُعْقِبُهُ رِزْقاً في الدُّنْيَا عَلى طَاعَتِهِ » « ھەقىقەتەن كۇففارلاردىن بولغان ئادەم قىلغان ياخشى ئىش ئۈچۈن دۇنيانىڭ نېئمەتلىرىدىن بەھرىمەن بولىدۇ. ئەمما، مۇئمىنغا كېلىدىغان بولساق، ئاللاھ تائالا ئۇنىڭ ياخشىلىقلىرىنى ئاخىرەتكە قالدۇرۇپ قويىدۇ. ئۇنىڭ تائەت-ئىبادىتى ئۈچۈن ئاللاھ تائالا ئۇنىڭغا دۇنيادىمۇ رىزىق بېرىدۇ » .

429. جابىر رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ رىۋايەت قىلىپ مۇنداق دەيدۇ: پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام مۇنداق دېگەن: « مَثَلُ الصَّلَوَاتِ الخَمْسِ كَمَثَلِ نَهَرٍ جَارٍ غَمْرٍ عَلَى بَابِ أَحَدِكُمْ يَغْتَسِلُ مِنْهُ كُلَّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ » « بەش ۋاخ نامازنىڭ مىسالى سىلەرنىڭ بىرىڭلارنىڭ ئىشىكىنىڭ ئالدىدا ئېقىپ تۇرغان چوڭقۇر بىر ئۆستەڭ بولۇپ، ئۇ كۈنىگە بەش قېتىم يۇيۇنۇپ تۇرغانغا ئوخشايدۇ » . ― مۇسلىم رىۋايەت قىلغان.

430. ئىبن ئابباس رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ رىۋايەت قىلىپ مۇنداق دەيدۇ: مەن پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى ئاڭلىغانىدىم: « مَا مِنْ رَجُلٍ مُسلِمٍ يَمُوتُ فَيَقُومُ عَلَى جَنازتِه أَرَبَعُونَ رَجُلاً لا يُشرِكُونَ بِاللَّهِ شَيئاً إِلاَّ شَفَّعَهُمُ اللَّهُ فيه » « ھەر قانداق بىر مۇسۇلمان كىشى ئۆلسە، ئۇنىڭ جىنازا نامىزىغا ئاللاھ تائالاغا ھېچ نەرسىنى شېرىك كەلتۈرمەيدىغان 40 ئادەم ھازىر بولسا، ئاللاھ تائالا ئۇلارنىڭ شۇ مۇسۇلمان ھەققىدىكى شاپائىتىنى قوبۇل قىلىدۇ » . ― مۇسلىم رىۋايەت قىلغان.

431. ئىبن مەسئۇد رەزىيەللاھۇ ئەنھۇدىن رىۋايەت قىلىنىدۇكى، بىز بىر چېدىردا 40 تەك ئادەم رەسۇلۇللاھ بىلەن بىرگە ئىدۇق. رەسۇلۇللاھ: « أَتَرضَونَ أَنْ تَكُونُوا رُبُعَ أَهْلِ الجَنَّةِ؟ » « سىلەر ئەھلى جەننەتنىڭ تۆتتىن بىرى بولۇشقا رازى بولامسىلەر؟»، دېدى. بىز: « ھەئە، رازى بولىمىز » ، دېدۇق. رەسۇلۇللاھ: « أَتَرضَونَ أَن تَكُونُوا ثُلُثَ أَهْلِ الجَنَّةِ؟ » « سىلەر ئەھلى جەننەتنىڭ ئۈچتىن بىرى بولۇشقا رازى بولامسىلەر؟»، دېدى. بىز: « ھەئە، رازى بولىمىز » ، دېدۇق. رەسۇلۇللاھ: « وَالَّذِي نَفسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ إِنِّي لأَرجُو أَنْ تَكُونُوا نِصفَ أَهْلِ الجَنَّة، وَذَلِك أَنَّ الجَنَّةَ لا يَدخُلُهَا إِلاَّ نَفسٌ مُسلِمَةٌ، وَمَا أَنتُمْ في أَهْلِ الشِّركِ إِلاَّ كََالشَّعرَةِ البَيَضَاءِ في جلدِ الثَّورِ الأَسودِ، أَوْ كَالشَّعَرَةِ السَّودَاءِ في جلدِ الثَّورِ الأَحْمَرِ » « مۇھەممەدنىڭ جېنى ئىلكىدە بولغان زات بىلەن قەسەمكى، مەن سىلەرنىڭ ئەھلى جەننەتنىڭ يېرىمى بولۇشۇڭلارنى ئۈمىد قىلىمەن. سەۋەبى جەننەتكە پەقەت مۇسۇلمان ئادەم كىرىدۇ. سىلەرنى ئاللاھقا شىرىك كەلتۈرىدىغان ئەھلى مۇشرىككە سېلىشتۇرغاندا، قارا ئۆكۈزنىڭ تېرىسىدىكى ئاق تۈككە ياكى قىزىل ئۆكۈزنىڭ تېرىسىدىكى قارا تۈككە ئوخشايسىلەر » ، دېدى. ― بۇخارى ۋە مۇسلىم رىۋايەت قىلغان.

432. ئەبۇ مۇسا ئەشئەرى رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ رىۋايەت قىلىپ مۇنداق دەيدۇ: پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام مۇنداق دېگەن: « إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيامَةِ دَفَعَ اللَّهُ إِلى كُلِّ مُسْلِمٍ يَهُوديًّا أو نَصْرَانِيّآً فَيَقُولُ: هَذَا فِكَاكُكَ مِنَ النَّارِ » « قىيامەت كۈنى ئاللاھ تائالا ھەر بىر مۇسۇلمانغا بىر يەھۇدىي ياكى ناسارانى ئېلىپ كېلىپ: ‹مانا بۇ سېنىڭ دوزاختىكى ئورنىڭنى ئالغان كىشىدۇر›، دەيدۇ » .

433. ئىبن ئۇمەر رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ رىۋايەت قىلىپ مۇنداق دەيدۇ: مەن پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى ئاڭلىغانىدىم: « يُدْنَى المُؤْمِنُ يَومَ القِيَامَةِ مِنُ رَبِّهِ حتَّى يَضَعَ كَنَفَهُ عَلَيهِ، فَيُقَرِّرَهُ بِذُنُوبِه، فيقولُ: أَتَعرفُ ذنبَ كَذا؟ أَتَعرفُ ذَنبَ كَذَا؟ فيقول: رَبِّ أَعْرِفُ، قال: فَإِنِّي قَد سَتَرتُهَا عَلَيكَ في الدُّنيَا، وَأَنَا أَغْفِرُهَا لَكَ اليَومَ، فَيُعطَى صَحِيفَةَ حسَنَاته » « قىيامەت كۈنى مۇئمىن ئۆز رەببىگە يېقىن قىلىنىدۇ، ھەتتا ئاللاھ تائالا ئۆز رەھمىتىنى ئۇنىڭ ئۈستىگە يېيىپ، ئۇنىڭغا گۇناھلىرىنى ئىقرار قىلدۇرىدۇ. ئاللاھ تائالا: ‹سەن مۇنداق-مۇنداق گۇناھلىرىڭنى بىلەمسەن؟›، دەيدۇ. ئۇ كىشى: ‹ئى رەببىم! بىلىمەن›، دەيدۇ. ئاللاھ تائالا: ‹مەن سېنىڭ گۇناھلىرىڭنى دۇنيادا ياپقانىدىم. بۈگۈن بولسا سېنىڭ گۇناھلىرىڭنى مەغفىرەت قىلىمەن›، دەيدۇ. نەتىجىدە ئۇنىڭغا ياخشى ئەمەللىرى پۈتۈلگەن دەپتىرى بېرىلىدۇ » . ― بۇخارى ۋە مۇسلىم رىۋايەت قىلغان.

434. ئىبن مەسئۇد رەزىيەللاھۇ ئەنھۇدىن رىۋايەت قىلىنىدۇكى، بىر كىشى بىر ئايالنى سۆيۈۋالغانىدى، ئۇ رەسۇلۇللاھنىڭ قېشىغا كېلىپ بۇ ئىشنى ئېيتتى. ئاندىن ئاللاھ تائالا رەسۇلۇللاھقا بۇ ئايەتنى نازىل قىلدى: ﴿وَأَقِمِ الصَّلاَةَ طَرََفي النَّهَارِ وَزُلَفاً مِنَ الَّليْلِ إِنَّ الحَسَنَاتِ يُذْهِبْنَ السَّيِّئَاتِ﴾ كۈندۈزنىڭ ئىككى تەرىپىدە (يەنى ئەتىگەندە ۋە كەچقۇرۇن ۋاقىتلىرىدا) ۋە كېچىنىڭ دەسلەپكى ۋاقىتلىرىدا ناماز ئۆتىگىن. شۈبھىسىزكى، ياخشى ئىشلار ئارقىلىق يامان ئىشلار يۇيۇلىدۇ... . («قۇرئان كەرىم» سۈرە ھۇد 114- ئايەتنىڭ بىر قىسمى) ئۇ كىشى: « ئى رەسۇلۇللاھ! بۇ ئايەت مەن ئۈچۈنلا نازىل قىلىنغانمۇ؟»، دېدى. رەسۇلۇللاھ: « لجَميعِ أُمَّتي كُلهِمْ » « ئۈممىتىمنىڭ ھەممىسى ئۈچۈن » ، دېدى.

435. ئەنەس رەزىيەللاھۇ ئەنھۇدىن رىۋايەت قىلىنىدۇكى، پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ قېشىغا بىر كىشى كېلىپ: « ئى رەسۇلۇللاھ! مەن تەئزىر ئۇرۇلۇشقا لايىق (ئەمەلىيەتتە شەرىئەتتە ھەد كەلمەيدىغان ئادەتتىكى گۇناھ ئىدى. ― ت) بولۇپ قالدىم، ماڭا تەئزىر ئۇرغىن » ، دېدى. ئۇ كىشى رەسۇلۇللاھ بىلەن بىللە ناماز ئوقۇدى. ئۇ كىشى رەسۇلۇللاھ ناماز ئوقۇپ بولغاندىن كېيىن: « ئى رەسۇلۇللاھ! مەن تەئزىر ئۇرۇشقا لايىق بولۇپ قالدىم. ماڭا ئاللاھ تائالانىڭ كىتابىدىكى ھۆكۈمنى ئىجرا قىلغىن » ، دېدى. رەسۇلۇللاھ: « هَلْ حَضَرْتَ مَعَنَا الصَّلاَةَ؟ » « سەن بىز بىلەن ناماز ئوقۇدىڭغۇ؟»، دېدى. ئۇ: « ھەئە » ، دېۋىدى، رەسۇلۇللاھ: « قد غُفِرَ لَكَ » « ساڭا مەغفىرەت قىلىندى » ، دېدى. ― بۇخارى ۋە مۇسلىم رىۋايەت قىلغان.

436. ئەنەس رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ رىۋايەت قىلىپ مۇنداق دەيدۇ: پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام مۇنداق دېگەن: « إِنَّ اللَّه لَيَرضي عن الْعَبْدِ أَنْ يَأْكُلَ الأَكلَةَ، فَيحْمَدُهُ عليها، أَوْ يَشْربَ الشَّرْبَةَ، فَيَحْمدُهُ عَليها » « شۈبھىسىزكى، يەيدىغاننى يەپ، ئاللاھ تائالاغا ھەمد ئېيتقان ۋە ئىچىدىغاننى ئىچىپ، ئاللاھ تائالاغا ھەمد ئېيتقان بەندىسىدىن ئاللاھ تائالا رازى بولىدۇ » . ― بۇخارى ۋە مۇسلىم رىۋايەت قىلغان.

437. ئەبۇ مۇسا رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ رىۋايەت قىلىپ مۇنداق دەيدۇ: پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام مۇنداق دېگەن: « إِنَّ اللَّه تعالى، بَبْسُطُ يَدَهُ باللَّيلِ لَيَتُوبَ مُسيِءُ النَّهَارِ، وَيَبْسُطُ يَدهُ بِالنَّهارِ ليَتُوبَ مُسيءُ اللَّيلِ حتى تَطْلُعَ الشمسُ مِنْ مَغْرِبَها » « ھەقىقەتەن ئاللاھ تائالا كۈندۈزدە گۇناھ قىلغۇچىغا تەۋبە قىلىۋېلىشى ئۈچۈن كېچىدە رەھمەت قولىنى يايىدۇ ۋە كېچىسى گۇناھ قىلغۇچىنىڭ تەۋبە قىلىۋېلىشى ئۈچۈن كۈندۈزى رەھمەت قولىنى يايىدۇ، تاكى قۇياش مەغرىبتىن كۆتۈرۈلگۈچىلىك شۇنداق داۋاملىشىدۇ » . ― مۇسلىم رىۋايەت قىلغان.

438. ئەبۇ نەجىھ ئەمر ئىبن ئەبەسە سۇلەمى رەزىيەللاھۇ ئەنھۇدىن رىۋايەت قىلىنىدۇكى، مەن جاھىلىيەتتىكى چېغىمدا كىشىلەرنى گۇمراھلىقتا بولۇپ، ئۇلار ھېچ نەرسىنى چۈشەنمەيدۇ، دەپ ئويلايتتىم. كىشىلەر بۇتلارغا ئىبادەت قىلاتتى. شۇ چاغدا مەن مەككىدە تۈرلۈك خەۋەرلەرنى سۆزلەيدىغان بىر ئادەم مەيدانغا كەپتۇ، دەپ ئاڭلاپ، ئۇلىغىمغا مىنىپ، ئۇنىڭ يېنىغا كەلدىم. ئۇ چاغدا رەسۇلۇللاھ ئىسلام دىنىغا يوشۇرۇن دەۋەت قىلىۋاتقانىكەن. قەۋمى ئۇنىڭغا قوپال مۇئامىلە قىلىدىكەن. مەن ناھايىتى ئېھتىياتچانلىق بىلەن ئۇنىڭ قېشىغا كىرىپ: « سەن قانداق ئادەم؟»، دېدىم. ئۇ: « أَنا نَبي » « مەن پەيغەمبەرمەن » ، دېدى. مەن: « پەيغەمبەر دېگەن نېمە؟»، دېدىم. ئۇ: « أَرْسَلِني اللَّه » « ئاللاھ تائالا مېنى ئەۋەتتى » ، دېدى. مەن: « سېنى نېمىگە ئەۋەتتى؟»، دېدىم. ئۇ: « أَرْسَلني بِصِلَةِ الأَرْحامِ، وكسرِ الأَوْثان، وَأَنْ يُوَحَّدَ اللَّه لايُشْرَكُ بِهِ شَيْء » « مېنى سىلە-رەھىم قىلىشقا، بۇتلارنى چېقىپ تاشلاشقا ۋە ئاللاھ تائالاغا ھېچ نەرسىنى شېرىك كەلتۈرمەي ئاللاھ تائالانى بىر دەپ بىلىشكە ئەۋەتتى » ، دېدى. مەن: « بۇ ئىشتا كىملەر ساڭا ئەگەشتى؟»، دېدىم. ئۇ: « حُر وَعَبْدٌ » « ماڭا ئەگەشكەن بىر ھۆر ئادەم ۋە بىر قۇل بار » ، دېدى. ئۇ كۈنلەردە ئۇنىڭغا ئەبۇ بەكرى ۋە بىلال ئەگەشكەن ئىدىكى، ئاللاھ تائالا ئۇ ئىككىسىدىن رازى بولسۇن. مەن: « مەن ساڭا ئەگىشەي » ، دېدىم. ئۇ: « إِنَّكَ لَنْ تَستطِيعَ ذلكَ يَوْمَكَ هَذا. أَلا تَرى حَالى وحالَ النَّاسِ؟ وَلَكِنِ ارْجعْ إِلى أَهْلِكَ فَإِذا سمعْتَ بِي قد ظَهَرْتُ فَأْتِني » « سەن بۇ كۈنلەردە بۇنداق قىلىشقا قادىر بولالمايسەن، مېنىڭ ۋە كىشىلەرنىڭ ئەھۋالىنى كۆرمىدىڭمۇ؟ ھازىرچە مۇسۇلمان بولۇپ، ئۆيۈڭگە قايتىپ تۇرغىن، سەن مېنىڭ ئاشكارا ئوتتۇرىغا چىققانلىقىمنى ئاڭلىغىنىڭدا كەلگىن » ، دېدى. مەن ئۆيۈمگە قايتتىم. كېيىن رەسۇلۇللاھ مەدىنىگە كەپتۇ. مەن بولسام ئۆز قەۋمىم ئارىسىدا ئىدىم. رەسۇلۇللاھ مەدىنىگە كەلگەن چاغدا مەن كىشىلەردىن رەسۇلۇللاھنىڭ ئەھۋالىنى سوراپ تۇردۇم. كېيىن مەدىنىلىكلەردىن بىر قانچىسى كەلدى. مەن ئۇلاردىن: « مەدىنىگە كەلگەن بۇ كىشى نېمە قىلىۋاتىدۇ؟»، دەپ سورىدىم. ئۇلار: « كىشىلەر ئۇنىڭ قېشىغا ئارقىمۇ ئارقا كېلىۋېتىپتۇ، قەۋمى ئۇنى ئۆلتۈرۈشنى نىيەت قىلىپتۇ، لېكىن ئۇنى ئۆلتۈرۈشكە قادىر بولالماپتۇ » ، دېيىشتى. مەن مەدىنىگە كېلىپ ئۇنىڭ قېشىغا كىرىپ: « ئى رەسۇلۇللاھ! مېنى تونۇدىڭمۇ؟»، دېدىم. رەسۇلۇللاھ: « نَعم أَنتَ الَّذي لَقيتنَي بمكةَ » « شۇنداق، تونۇدىم، سەن ماڭا مەككىدە مۇلاقات بولغان » ، دېدى. مەن: « ئى رەسۇلۇللاھ! ماڭا ئاللاھ تائالا ساڭا بىلدۈرگەن، مەن بىلمەيدىغان نەرسىلەردىن دەپ بەرسەڭ، ناماز ھەققىدە دەپ بەرسەڭ » ، دېدىم. رەسۇلۇللاھ: « صَلِّ صَلاَةَ الصُّبحِ، ثُمَّ اقْصُرْ عَنِ الصَّلاةِ حَتَّى تَرتفَعِ الشَّمْسُ قِيدَ رُمْحٍ، فَإِنَّهَا تَطْلُعُ حين تطلع بَيْنَ قَرْنَي شَيْطَانٍ، وَحِينئِذٍ يَسْجُدُ لَهَا الكفَّارُ، ثُمَّ صَل، فَإِنَّ الصَّلاَةَ مشهودة محضورة. حتى يستقِلَّ الظِّلُّ بالرُّمحِ، ثُمَّ اقْصُر عن الصَّلاةِ، فإِنه حينئذٍ تُسجَرُ جَهَنَّمُ، فإِذا أَقبلَ الفَيء فصَلِّ، فإِنَّ الصَّلاةَ مَشهودةٌ محضورة حتى تُصَلِّيَ العصرَ ثم اقْصُر عن الصلاةِ حتى تَغْرُبَ الشمسُ، فإِنها تُغرُبُ بين قَرنيْ شيطانٍ، وحينئذٍ يَسْجُدُ لها الكُفَّارُ » « ناماز بامداتنى ئوقۇغىن، ئۇنىڭدىن كېيىن تاكى كۈن نەيزە بويى ئۆرلىمىگۈچە ناماز ئوقۇمىغىن، كۈن بولسا شەيتاننىڭ ئىككى مۈڭگۈزى ئارىسىدىن چىقىدۇ. بۇ ۋاقىتتا كۇففارلار كۈنگە باش ئۇرىدۇ. ئاندىن كېيىن ناماز ئوقۇغىنكى، ناماز ۋاقتىدا رەھمەت پەرىشتىلىرى ھازىر بولىدۇ. كۈننىڭ سايىسى قىسقىراپ نەيزە باراۋىرىدە بولغان چاغدا ناماز ئوقۇشنى توختاتقىن. بۇ ۋاقىتتا دوزاخ قىزىتىلىدۇ. سايە چۈشۈپ كۈن قايرىلغاندىن كېيىن ناماز ئوقۇغىن، ناماز ۋاقتىدا رەھمەت پەرىشتىلىرى ھازىر بولىدۇ. ناماز دىگەرنى ئوقۇغاندىن كېيىن تاكى كۈن ئولتۇرغۇچىلىك ناماز ئوقۇمىغىن، چۈنكى كۈن شەيتاننىڭ ئىككى مۈڭگۈزى ئارىسىدا پاتىدۇ. بۇ ۋاقىتتا كۇففارلار كۈنگە باش ئۇرىدۇ » ، دېدى. مەن: « ئى رەسۇلۇللاھ! ماڭا تاھارەت توغرۇلۇق سۆزلەپ بەرگىن » ، دېدىم. رەسۇلۇللاھ: « ما منْكُمْ رجُل يُقَرِّبُ وَضُوءَهُ، فَيَتَمَضْمضُ ويستنْشِقُ فَيَنْتَثِرُ، إِلاَّ خَرَّتْ خطايَا وجههِ وفيهِ وخياشِيمِهِ. ثم إِذا غَسَلَ وجهَهُ كما أَمَرَهُ اللَّه إِلاَّ خرّت خطايا وجهِهِ مِنْ أَطرافِ لحْيَتِهِ مع الماءِ. ثم يغسِل يديهِ إِلى المِرفَقَينِ إِلاَّ خرّت خطايا يديه من أَنامِلِهِ مع الماءِ، ثم يَمْسحُ رَأْسَهُ، إِلاَّ خَرَّتْ خَطَايَا رَأْسِهِ من أَطرافِ شَعْرهِ مع الماءِ، ثم يَغْسِل قَدَمَيهِ إِلى الكَعْبَيْنِ، إلاَّ خَرت خطايا رِجْلَيه من أَنَامِلِهِ مَع الماءِ، فإِن هو قامَ فصلَّى، فحمِدِ اللَّه تعالى، وأَثْنَى عليهِ وَمجَّدَهُ بالذي هو له أَهل،وَفَرَّغَ قلبه للَّه تعالى. إِلا انصَرَفَ من خطيئَتِهِ كَهَيْئَتِهِ يومَ وَلَدَتْهُ أُمُّهُ » « سىلەردىن كىمكى تاھارەت ئالىدىغان سۇ بىلەن ئاغزىنى، بۇرنىنى چايقىسا، ئۇنىڭ ئاغزىدىكى ۋە بۇرنىدىكى خاتالىقلار يۇيۇلۇپ كېتىدۇ. ئاندىن ئاللاھ تائالانىڭ بۇيرۇغىنى بويىچە يۈزىنى يۇسا، يۈزىنىڭ خاتالىقلىرى سۇ بىلەن ساقاللىرىنىڭ ئارىسىدىن يۇيۇلۇپ كېتىدۇ. ئاندىن قولىنى جەينىكى بىلەن قوشۇپ يۇسا، ئۇنىڭ قولىنىڭ خاتالىقلىرى سۇ بىلەن بارماقلىرى ئارىسىدىن يۇيۇلۇپ كېتىدۇ. ئاندىن ئۇ بېشىغا مەسىھ قىلسا، ئۇنىڭ بېشىنىڭ خاتالىقلىرى چاچلىرىنىڭ ئارىسىدىن تۆكۈلۈپ كېتىدۇ. ئاندىن ئۇ ئىككى پۇتىنى ھوشۇقى بىلەن قوشۇپ يۇسا ئۇنىڭ پۇتىنىڭ خاتالىقلىرى پۇتىنىڭ بارماقلىرى ئارىسىدىن تۆكۈلۈپ كېتىدۇ. ئەگەر ئۇ ناماز ئوقۇپ، ئاللاھ تائالاغا ھەمدۇسانا ئېيتسا، ئاللاھ تائالانى لايىق رەۋىشتە ئۇلۇغلىسا ۋە قەلبىنى ئاللاھ تائالاغا تاپشۇرسا، ئۇ كىشى بارلىق گۇناھلىرىدىن پاكلىنىپ، ئانىدىن تۇغۇلغان كۈنىدىكىدەك پاك بولىدۇ » ، دېدى. كېيىن ئەمر ئىبن ئەبەسە بۇ ھەدىسنى رەسۇلۇللاھنىڭ ساھابىلىرىدىن ئەبۇ ئۇمامەگە سۆزلەپ بەرگەندە، ئەبۇ ئۇمامە: « ئى ئەمر ئىبن ئەبەسە! نېمە دەيدىغانسەن، پەقەت تاھارەت ئالغان كىشىگە شۇنچىۋالا ساۋاب بېرىلەمدۇ؟»، دېۋىدى، ئەمر: « ئى ئەبۇ ئۇمامە، مەن ياشىنىپ قالدىم، ئەجىلىممۇ يېقىنلاپ قالدى، مۇشۇ ھالىتىمدە ئاللاھ تائالا ۋە ئاللاھ تائالانىڭ رەسۇلىغا يالغاننى چاپلاشقا نېمە ھەددىم بولسۇن، مەن بۇ ھەدىسنى رەسۇلۇللاھتىن بىر-ئىككى-ئۈچ... نۆۋەت دەپ، يەتتە قېتىمىغىچە ساناپ، كۆپ قېتىم ئاڭلىمىغان بولسام، بۇ ھەدىسنى ھەرگىزمۇ سۆزلەپ بەرمىگەن بولاتتىم، لېكىن بۇ ھەدىسنى ئۇنىڭدىنمۇ كۆپ قېتىم ئاڭلىغانمەن » ، دېدى. ― مۇسلىم رىۋايەت قىلغان.

439. ئەبۇ مۇسا ئەشئەرى رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ رىۋايەت قىلىپ مۇنداق دەيدۇ: پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام مۇنداق دېگەن: « إِذا أَرادَ اللَّه تعالى، رحمةَ أُمَّةٍ، قَبضَ نبيَّهَا قَبلَها، فجعلَهُ لها فَرَطاً وسلَفاً بين يَدَيها، وإذا أرادُ هَلَكةَ أُمَّةٍ، عذَّبها ونبيُّهَا حَيُّ، فَأَهْلَكَهَا وهوَ حَيُّ ينظُرُ، فَأَقَرَّ عينَهُ بِهلاكها حين كذَّبوهُ وعصَوا أَمْرَهُ » « ئەگەر ئاللاھ تائالا بىرەر ئۈممەتكە رەھمەت قىلماقچى بولسا، پەيغەمبىرىنى ئۆز ئۈممىتىگە نازۇ نېئمەت ۋە ئۇسسۇلۇق تەييارلاش ھازىرلىقلىرى ئۈچۈن ئۆز دەرگاھىغا ئېلىپ كېتىدۇ. ئەگەر ئۇ ئۈممەتنى ھالاك قىلماقچى بولسا، پەيغەمبەرلەر ھايات تۇرۇقلۇق ئۇلارنى ئازابلاپ، ئۇلارنى ھالاك قىلىدۇ. ئۇلار پەيغەمبەرنى يالغانچى قىلغان، ئۇنىڭغا ئاسىيلىق قىلغان چاغدا، ئۇلارنى ھالاك قىلىپ پەيغەمبەرنى خاتىرجەم قىلىدۇ » . ― مۇسلىم رىۋايەت قىلغان.