56. باب ئاچ-توق يۈرۈش ۋە ئاددىي-ساددا ياشاشنىڭ پەزىلىتى، يېمەك-ئىچمەك، كىيىم-كېچەك ۋە باشقا ئېھتىياجلىق نەرسىـلەردە ئاز بىلەن چەكلىنىش ۋە نەپسى خاھىشقا بېرىلمەسلىك توغرىسىدا

491. ئائىشە رەزىيەللاھۇ ئەنھادىن رىۋايەت قىلىنىدۇكى، مۇھەممە ئەلەيھىسسالامنىڭ ئائىلسىدىكىلەر رەسۇلۇللاھ ئالەمدىن ئۆتكەنگە قەدەر، ئۇدا ئىككى كۈن ئارپا نېنىغا تويغان ئەمەس. ― بۇخارى ۋە مۇسلىم رىۋايەت قىلغان.

492. ئۇرۋە رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ رىۋايەت قىلىپ مۇنداق دەيدۇ: ئائىشە رەزىيەللاھۇ ئەنھا: « ئاللاھ تائالا بىلەن قەسەمكى، ئى قېرىندىشىمنىڭ ئوغلى، بىز ئايغا قارايتتۇق، ئۇنىڭدىن كېيىن يەنە بىر ئاي، ئاندىن كېيىن يەنە بىر ئايغا قارايتتۇق، كۈتەتتۇق، ئىككى ئاي، ئۈچ ئاي ئۆتەتتى. ھالبۇكى، پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ ئۆيلىرىدە ئوچاققا ئوت يېقىلىپ باقمايتتى » ، دېدى. مەن: « ھامما! سىلەر قانداق تۇرمۇش كەچۈرەتتىڭلار؟»، دېدىم. ئۇ: « خورما ۋە سۇ بىلەن، لېكىن رەسۇلۇللاھنىڭ ئەنسارىي قوشنىلىرى بولۇپ، ئۇلار ئۆزلىرىنىڭ ئۆچكە ياكى تۆگىلىرىنىڭ سۈتىنى رەسۇلۇللاھقا ئەۋەتىپ تۇراتتى. بىز ئاشۇ سۈتنى بىرگە ئىچەتتۇق » ، دېدى.

493. ئەبۇ سەئد مەقبۇرى رەزىيەللاھۇ ئەنھۇدىن رىۋايەت قىلىنىدۇكى، ئەبۇ ھۇرەيرە رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ بىر قوينىڭ گۆشىنى كاۋاب قىلىۋاتقان كىشىلەرنىڭ يېنىدىن ئۆتۈپ كېتىۋاتاتتى. كىشىلەر ئۇنى گۆش يېيىشكە تەكلىپ قىلدى. ئەبۇ ھۇرەيرە رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ يېيىشكە ئۇنىمىدى ۋە مۇنداق دېدى: « رەسۇلۇللاھ دۇنيادىن ئارپا نېنىغا تويماي ئۆتۈپ كەتكەن » . ― بۇخارى رىۋايەت قىلغان.

494. ئەنەس رەزىيەللاھۇ ئەنھۇدىن رىۋايەت قىلىنىدۇكى، ئۇ مۇنداق دېگەن: « پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ۋاپات بولغۇچە ئۇ شىرەدە تاماق يەپ باقمىغان، تاكى ۋاپات بولغانغا قەدەر تاسقالغان يۇمشاق ئۇننىڭ نېنىنى يەپ باقمىغان » .

495. نۇئمان ئىبن بەشىر رەزىيەللاھۇ ئەنھۇدىن رىۋايەت قىلىنىدۇكى، ئۇ مۇنداق دېگەن: « مەن پەيغەمبىرىمىزنىڭ قورسىقى تويغۇدەك ناچار خورمىنىمۇ تاپالماي يۈرگەنلىكىنى كۆرگەنىدىم » . ― مۇسلىم رىۋايەت قىلغان.

496. سەھل ئىبن سەئد رەزىيەللاھۇ ئەنھۇدىن رىۋايەت قىلىنىدۇكى، ئاللاھ تائالا پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنى پەيغەمبەر قىلىپ ئەۋەتكەندىن تارتىپ تاكى ئاللاھ تائالا ئۇنى قەبزى روھ قىلغانغا قەدەر ئۇ تاسقالغان يۇمشاق ئۇننىڭ نېنىنى كۆرۈپ باقمىغان. سەھل ئىبن سەئدكە: « رەسۇلۇللاھنىڭ ۋاقتىدا ئەگلەك بارمىدى؟»، دېيىلدى. ئۇ: « رەسۇلۇللاھنى ئاللاھ تائالا پەيغەمبەر قىلىپ ئەۋەتكەندىن تارتىپ ئاللاھ تائالا ئۇنى قەبزى روھ قىلغانغا قەدەر ئەگلەك دېگەن نەرسىنى كۆرۈپ باقمىغانىدى » ، دېدى. ئۇنىڭغا: « سىلەر ئارپا ئۇنىنى تاسقىماي قانداق يەيتتىڭلار؟»، دېيىلدى. ئۇ: « بىز ئۇنى يانچىيتتۇق ۋە پۈۋلەيتتۇق، ئۇچقۇنى ئۇچۇپ كېتەتتى، قالغانلىرىنى بولسا يۇغۇرۇپ خىمىر قىلاتتۇق »، د ېدى. ― بۇخارى رىۋايەت قىلغان.

497. ئەبۇ ھۇرەيرە رەزىيەللاھۇ ئەنھۇدىن رىۋايەت قىلىنىدۇكى، رەسۇلۇللاھ بىر كۈندۈزى ياكى كېچىسى سىرتقا چىقتى. شۇ ۋاقىتتا ئەبۇ بەكرى ۋە ئۇمەر رەزىيەللاھۇ ئەنھۇمالارمۇ چىققانىدى. رەسۇلۇللاھ: « ما أَخْرَجَكُمَا مِنْ بُيُوتِكُما هذِهِ السَّاعَةَ؟ » « بۇ چاغدا ئىككىڭلار ئۆيدىن نېمىشقا چىقتىڭلار؟»، دېدى. ئۇ ئىككىيلەن: « ئى رەسۇلۇللاھ! قورسىقىمىز ئېچىپ كېتىپ چىقتۇق » ، دېيىشتى. رەسۇلۇللاھ: « وَأََنا، والَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ، لأَخْرَجَني الَّذِي أَخْرَجَكُما. قُوما » « جېنىم ئىلكىدە بولغان زات بىلەن قەسەمكى، مەنمۇ سىلەر نېمە دەپ چىققان بولساڭلار شۇنى دەپ چىقتىم، يۈرۈڭلار » ، دېدى. ئۇلار ئەنسارىيلاردىن بىر كىشىنىڭ (بۇ ئەنسارىي ئەبۇ ھەيسەم ئىبن تەييان ئىدى. ― ت) ئۆيىگە باردى. ئۇ ۋاقىتتا ئۇ كىشى ئۆيدە يوق ئىدى. رەسۇلۇللاھنى ئۇ كىشىنىڭ ئايالى كۆرۈپ: « خۇش كەپسەن، قارشى ئالىمىز » ، دېدى. رەسۇلۇللاھ ئۇ ئايالغا: « أَيْنَ فُلانٌ » « پالانى قەيەرگە كەتتى؟»، دېدى. ئۇ ئايال: « بىزگە تاتلىق سۇ ئالغىلى كەتتى » ، دېدى. شۇ ۋاقىتتا ئەنسارىي كەلدى. ئۇ رەسۇلۇللاھقا ۋە ئۇنىڭ ئىككى ھەمراھىغا قاراپ: « خۇداغا شۈكۈر، بۈگۈنكى كۈندە مېنىڭ مېھمانلىرىمدىنمۇ ھۆرمەتلىك مېھمىنى بار كىشى يوق » ، دېدى-دە، بېرىپ ئۇلارنىڭ ئالدىغا خام خورما، پىشقان خورما ۋە قۇرۇق خورمىلار بولغان خورما شېخىنى ئېلىپ كەلدى. ئاندىن: « يەڭلار » ، دېدى ۋە پىچاقنى قولىغا ئالدى. رەسۇلۇللاھ ئۇنىڭغا: « إِيَّاكَ وَالحَلُوبَ » « ساغلىقلارنى ئۆلتۈرمىگىن » ، دېدى. ئۇ مېھمانلارغا بىر قوي سويدى. ئۇلار قوي گۆشىدىن ۋە خورمىلاردىن يېدى ۋە ئىچتى. ئۇلار تويغاندا ئەبۇ بەكرى ۋە ئۇمەر رەزىيەللاھۇ ئەنھۇمالارغا: « وَالَّذِي نَفْسي بِيَدِهِ، لَتُسْأَلُنَّ عَنْ هذَا النَّعيمِ يَوْمَ القِيامَةِ، أَخْرَجَكُمْ مِنْ بُيُوتِكُمُ الجُوعُ، ثُمَّ لَمْ تَرْجِعُوا حَتَّى أَصَابَكُمْ هذا النَّعِيمُ » « جېنىم ئىلكىدە بولغان ئاللاھ تائالا بىلەن قەسەمكى، سىلەر قىيامەت كۈنى مۇشۇ نېئمەتلەردىن سوئال-سوراق قىلىنىسىلەر، ئاچلىق سىلەرنى ئۆيۈڭلاردىن چىقارغانىدى. ئاندىن سىلەر بۇ نېئمەتكە ئېرىشمىگۈچە قايتمىدىڭلار » ، دېدى. ― مۇسلىم رىۋايەت قىلغان.

498. خالىد ئىبن ئۇمەر ئەدەۋىيدىن رىۋايەت قىلىنىدۇكى، ئۇتبە ئىبن غەزۋان نۇتۇق سۆزلىدى. ئۇ بەسىرنىڭ ۋالىيسى ئىدى. ئۇ ئاللاھ تائالاغا ھەمدۇسانا ئېيتقاندىن كېيىن مۇنداق دېدى: « دۇنيا ئاخىرلىشىدىغانلىقىدىن دېرەك بەردى. دۇنيا تېزلىك بىلەن كېتىۋاتىدۇ. دۇنيا كىشىنىڭ تاماق قاچىسىدىكى ئەڭ ئاخىرقى تاماق قالدۇقىنى يىغقاندەك ئازغىنا قالدى. سىلەر بۇ دۇنيادىن مەڭگۈلۈك ماكانغا يۆتكىلىسىلەر، سىلەر ئۆزۈڭلاردىكى ئەڭ ياخشى نەرسىلەر بىلەن يۆتكىلىڭلار، بىزگە شۇنداق بايان قىلىپ بېرىلگەنكى، جەھەننەمنىڭ ئۈستىدىن بىر تاش تاشلانسا، 70 يىل چۈشۈپمۇ تېگىگە يېتەلمەيدۇ. ئاللاھ تائالا بىلەن قەسەمكى، جەھەننەم چوقۇم سىلەر بىلەن توشقۇزۇلىدۇ. سۆزۈمدىن ئەجەبلىنەمسىلەر؟! بىزگە شۇنداق بايان قىلىنغانكى، جەننەتنىڭ ئىشىكلىرىنىڭ ئىككى قانىتى 40 يىللىق مۇساپىدۇر. چوقۇمكى، شۇنداق بىر كۈن كېلىدۇكى، جەننەتكە كىرىدىغان كىشىلەرنىڭ كۆپلۈكىدىن شۇنداق كەڭ جەننەت تارلىق قىلىدۇ. ئەينى چاغدا مەن رەسۇلۇللاھ بىلەن بىللە بولغان يەتتە كىشىنىڭ بىرى ئىدىم. بىزلەرگە يېگۈدەك نەرسە يوق، يەيدىغىنىمىز دەرەخنىڭ يوپۇرماقلىرى ئىدى. ئۇنى يەپ كالپۇكلىرىمىز يېرىلىپ كېتەتتى. مەن بىر تونغا ئېرىشىپ، ئۇنى يىرتىپ بىر بۆلىكىنى سەئد ئىبن مالىكقا بەردىم. بىر بۆلۈكىنى مەن، يەنە بىر بۆلىكىنى سەئد ئىشتان قىلىپ كىيىۋالدۇق. بۈگۈنكى كۈندە بولسا ھەربىرىمىز بىردىن شەھەرگە ۋالىي بولدۇق. جەزمەنكى، مەن ئۆزۈمگە چوڭ، ئاللاھ تائالانىڭ نەزىرىدە كىچىك بولۇپ قېلىشىمدىن ئاللاھ تائالاغا سېغىنىپ پاناھ تىلەيمەن » ، دېدى. ― مۇسلىم رىۋايەت قىلغان.

499. ئەبۇ مۇسا ئەشئەرى رەزىيەللاھۇ ئەنھۇدىن رىۋايەت قىلىنىدۇكى، ئائىشە رەزىيەللاھۇ ئەنھا يىرىك رەختتىن تىكىلگەن قوپال ئىشتان بىلەن چاپاننى ئېلىپ چىقىپ بىزگە كۆرسىتىپ: « رەسۇلۇللاھ ۋاپات بولغاندا مۇشۇ كىيىم ئۇچىسىدا ئىدى » ، دېدى. ― بۇخارى ۋە مۇسلىم رىۋايەت قىلغان.

500. سەئد ئىبن ئەبۇ ۋەققاس رەزىيەللاھۇ ئەنھۇدىن رىۋايەت قىلىنىدۇكى، مەن ئاللاھ تائالا يولىدا ئوق ئاتقان ئەرلەرنىڭ تۇنجىسىدۇرمەن. بىز رەسۇلۇللاھ بىلەن ئۇرۇشلارغا چىققاندا، بىزگە يەيدىغان نەرسە يوق، يەيدىغىنىمىز پەقەت جاڭگالدىكى كاۋچۇك دەرىخىنىڭ مېۋىلىرى ۋە يوپۇرماقلىرى ئىدى، ھەتتا بىزنىڭ بىرىمىز تەرەت قىلساق، خۇددى چاپلاشمايدىغان قوينىڭ ماياقلىرىغا ئوخشاش قۇرغاق تەرەت قىلاتتۇق. ― بۇخارى ۋە مۇسلىم رىۋايەت قىلغان.

501. ئەبۇ ھۇرەيرە رەزىيەللاھۇ ئەنھۇدىن رىۋايەت قىلىنىدۇكى، پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام: « اللَّهُمَّ اجْعَلْ رزْقَ آلِ مُحَمَّدٍ قُوتاً » « ئى ئاللاھ! مۇھەممەدنىڭ ئائىلىسىنىڭ رىزقىنى كۈن ئۆتكۈزگۈدەك بەرسەڭ كۇپايە » ، دەيتتى. ― بۇخارى ۋە مۇسلىم رىۋايەت قىلغان.

502. ئەبۇ ھۇرەيرە رەزىيەللاھۇ ئەنھۇدىن رىۋايەت قىلىنىدۇكى، ئۆزىدىن باشقا ھېچقانداق ئىلاھ بولمىغان زات بىلەن قەسەمكى، مەن ئاچلىقتىن مەيدەمنى يەرگە يېقىپ يېتىپ قالاتتىم. ئاچلىقتىن قورسىقىمغا تاش تېڭىۋالاتتىم. بىر كۈنى يول بويىدا ئولتۇرۇپ قالدىم. پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام يېنىمدىن ئۆتۈپ كېتىۋېتىپ، مېنى كۆرۈپ كۈلۈمسىرىدى، مېنىڭ ئەھۋالىمنى بىلدى. ئاندىن: « أَبا هِرٍّ » « ئەبا ھۇرەيرە » ، دېدى. مەن: « خوش، لەببەي، ئى رەسۇلۇللاھ! »، د ېدىم. رەسۇلۇللاھ: « الحَقْ » « ماڭا ئەگىشىپ ماڭغىن » ، دېدى. مەن ئۇنىڭغا ئەگىشىپ ماڭدىم. ئاندىن رەسۇلۇللاھ ئۆيىگە كىرىشكە ئىجازەت سورىدى. مەن ئۈچۈنمۇ ئىجازەت سورىدى. ئاندىن بىز ئۆيگە كىرگەندە، بىر قاچا سۈتنى كۆرۈپ: « مِنْ أَيْنَ هذَا اللَّبَنُ؟ » « بۇ قەيەردىن كەلگەن سۈت؟»، دەپ سورىدى. ئۇلار: « پالانى كىشى ياكى پالانى ئايال ساڭا ھەدىيە قىلىپتۇ » ، دېيىشتى. رەسۇلۇللاھ: « أَبا هِرٍّ » « ئەبە ھۇرەيرە » ، دېدى. مەن: « لەببەي، ئى رەسۇلۇللاھ! »، د ېدىم. رەسۇلۇللاھ: « الحق إِلى أَهْل الصُّفَّةِ فادْعُهُمْ لي وأَهْلُ الصُّفَّةِ أَضْيَافُ الْإِسْلاَمِ لاَيَأْوُوْنَ عَلى أَهْلٍ وَلاَ مَالٍ وَلاَ عَلى أَحَدٍ » « سەن ئەھلى سۇففەگە بېرىپ، ئۇلارنى چاقىرىپ كەلگىن، ئەھلى سۇففە ئىسلامنىڭ مېھمانلىرىدۇر، ئۇلارنىڭ يۆلەنچۈك بولىدىغان ئائىلىسى، مېلى ۋە ھېچقانداق كىشىسى يوق » ، دېدى. رەسۇلۇللاھقا بىرەر سەدىقە كەلسە، ئۇلارغا ئەۋەتىپ بېرەتتى، ئۇنىڭدىن ھېچ بىر نەرسىنى ئېلىپ قالمايتتى. ئەگەر رەسۇلۇللاھقا ھەدىيە كەلسە، ئۆزىمۇ ئالاتتى. ئۇلار بىلەنمۇ ئورتاق بەھىرلىنەتتى. رەسۇلۇللاھنىڭ ئۇلارنى چاقىرىپ كەلگىن، دېگىنى ماڭا ياقماي، كۆڭلۈمدە: « بۇ سۈت ئەھلى سۇففەنىڭ ئىچىشىگە يېتەتتىمۇ؟ بۇ سۈتنى ئىچىپ قۇۋۋەتلىنىۋېلىشقا مەن ئەڭ تېگىشلىك ئىدىم، ئەگەر ئۇلار كەلسە، رەسۇلۇللاھ مېنى بۇيرۇسا، ئۇلارغا مېنىڭ تەقسىم قىلىپ بېرىشىمگە توغرا كېلىدۇ. بۇ سۈت ماڭا يەتمەسلىكى تۇرغانلا گەپ، ئاللاھ تائالا ۋە ئاللاھ تائالانىڭ رەسۇلىغا بويسۇنماي بولمايدۇ » ، دېگەنلەرنى ئويلىغاچ ئەھلى سۇففەلەرنىڭ قېشىغا بېرىپ ئۇلارنى چاقىرىپ كەلدىم. ئۇلارنىڭ كىرىشىگە ئىجازەت بېرىلگەندىن كېيىن ئۇلار ئۆيگە كىرىپ ئولتۇرۇشتى. رەسۇلۇللاھ: « يا أَبا هِرّ » « ئى ئەبا ھۇرەيرە! » ، دېدى. مەن: « لەببەي، ئى رەسۇلۇللاھ! »، د ېدىم. رەسۇلۇللاھ: « خذْ فَأَعْطِهِمْ » « بۇ سۈتنى ئۇلارغا بەرگىن » ، دېدى. مەن قاچىنى كىشىلەر ئارىسىدا ئايلاندۇرغىلى تۇردۇم، مەن قاچىنى بىر كىشىگە بېرەتتىم، ئۇ قانغۇچە ئىچىپ بولۇپ، ماڭا قايتۇرۇپ بېرەتتى. ئۇنى يەنە بىر كىشىگە بېرەتتىم، ئۇ قانغۇچە ئىچىپ بولۇپ، ماڭا قايتۇرۇپ بېرەتتى. ئاندىن ئۇنى يەنە بىر كىشىگە بېرەتتىم، ئۇ قانغۇچە ئىچىپ بولۇپ، ماڭا قايتۇرۇپ بېرەتتى. ئاخىر پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامغا كېلىپ توختىدىم. كىشىلەر ھەممىسى سۈتكە قانغانىدى. پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام قاچىنى قولىغا ئېلىپ ماڭا قاراپ: « بَقِيتُ أَنَا وَأَنْتَ » « ئى ئەبا ھۇرەيرە! سۈتنى ئىچمىگەن سەن بىلەن مەنلا قاپتۇق » ، دېدى. مەن: « توغرا ئېيتتىڭ » ، دېدىم. پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام: « اقْعُدْ فَاشْرَبْ » « ئولتۇر، ئىچكىن » ، دېدى. مەن ئولتۇرۇپ ئىچتىم. پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام: « اشرَبْ » « يەنە ئىچكىن » ، دېدى. يەنە ئىچتىم. پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام يەنە « اشْرَبْ » ئىچكىن دەۋەردى، مەن ئاخىر: « سېنى پەيغەمبەر قىلىپ ئەۋەتكەن زات بىلەن قەسەمكى، قورسىقىمغا سىغقۇدەك يەر قالمىدى » ، دېۋىدىم، پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام: « فَأَرِني » « ئۇنداق بولسا، قاچىنى ماڭا بەرگىن » ، دېدى. ئاندىن پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ئاللاھ تائالاغا ھەمدۇسانا ئېيتىپ « بِسْمِ اللَّهِ » ، يەنى ئاللاھ تائالانىڭ ئىسمى بىلەن باشلايمەن، دەپ سۈتنىڭ قالغىنىنى ئىچتى. ― بۇخارى رىۋايەت قىلغان.

503. مۇھەممەد ئىبن سىرىن ئەبۇ ھۇرەيرىدىن رىۋايەت قىلىپ مۇنداق دەيدۇ: « مەن پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ مۇنبىرىدىن ئائىشىنىڭ ئۆيىگىچە بولغان ئارىلىقتىكى جايدا ھوشسىزلىنىپ يېقىلىپ چۈشتۈم. بىرسى كېلىپ مېنى مەجنۇن ئوخشايدۇ، دەپ پۇتىنى گەدىنىمگە قويدى. ئەمەلىيەتتە مەن مەجنۇن ئەمەس ئىدىم، بەلكى ئاچلىقتىن ھوشۇمدىن كەتكەنىدىم. ― بۇخارى رىۋايەت قىلغان.

504. ئائىشە رەزىيەللاھۇ ئەنھادىن رىۋايەت قىلىنىدۇكى، پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ۋاپات بولغاندا، ئۇنىڭ ساۋۇتى ئوتتۇز كۈرە ئارپا ئۈچۈن بىر يەھۇدىينىڭ قېشىغا گۆرۈگە قويۇلغانىدى. ― بۇخارى ۋە مۇسلىم رىۋايەت قىلغان.

505. ئەنەس رەزىيەللاھۇ ئەنھۇدىن رىۋايەت قىلىنىدۇكى، پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ساۋۇتىنى ئارپىغا گۆرۈگە قويۇپ قويدى. مەن پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ قېشىغا بىر ئارپا نېنى بىلەن تەمى ئۆزگىرىپ قالغان ئېرىتىلگەن ياغ ئېلىپ كەلدىم. ئۇنىڭ: « ما أَصْبحَ لآلِ مُحَمَّدٍ صــاعٌ ولا أَمْسَى وَإِنَّهُم لَتِسْعَةُ أَبْيَاتٍ » « مۇھەممەدنىڭ بالا-چاقىلىرى ئۈچۈن توققۇز ئۆيىدە ئەتىگەندىن كەچكىچە يېگۈدەك بىرەر سا (ئېغىرلىق بىرلىكى)دەك ئاشلىق بولمىدى » ، دېگەنلىكىنى ئاڭلىدىم. ― بۇخارى رىۋايەت قىلغان.

506. ئەبۇ ھۇرەيرە رەزىيەللاھۇ ئەنھۇدىن رىۋايەت قىلىنىدۇكى، مەن ئەھلى سۇففەدىن 70 كىشىنى كۆردۈم. ئۇلاردىن ئۇچىسىغا تون كىيگەن بىرەر كىشىمۇ يوق ئىدى. ئۇلارنىڭ ئۇچىسىدىكى كىيىمى پەقەت بىرلا ئىشتان ياكى بويۇندىن چىگىۋالىدىغان بىرەر پارچە رەخت ئىدى. بۇ رەختنىڭ ئۇزۇنلۇقى بەزىلەرنىڭ تىزىغىچە كېلەتتى، بەزىلەرنىڭ ھوشۇقىغىچە كېلەتتى. ئۇلار ئەۋرەتلىرىنىڭ ئېچىلىپ قېلىشىدىن ئەنسىرەپ قولى بىلەن كىيىمىنى يىغىۋالاتتى. ― بۇخارى رىۋايەت قىلغان.

507. ئائىشە رەزىيەللاھۇ ئەنھادىن رىۋايەت قىلىنىدۇكى، رەسۇلۇللاھنىڭ تۈشىكى، ئىچىگە خورما دەرىخىنىڭ قوۋزاقلىرى تىقىلغان ئەيلەنگەن تېرە ئىدى. ― بۇخارى رىۋايەت قىلغان.

508. ئىبن ئۇمەر رەزىيەللاھۇ ئەنھۇدىن رىۋايەت قىلىنىدۇكى، بىز رەسۇلۇللاھ بىلەن بىرگە ئولتۇرغانىدۇق. ئەنسارىيلاردىن بىر كىشى كېلىپ رەسۇلۇللاھقا سالام بېرىپ ئاندىن كەينىگە ياندى. رەسۇلۇللاھ: « يَا أَخَا الأَنْصَارِ، كَيْفَ أَخِي سعْدُ بنُ عُبادةَ؟ » « ئى ئەنسارىيلارنىڭ قېرىندىشى! قېرىندىشىم سەئد ئىبن ئۇبادە قانداقراق؟»، دېدى. ئۇ كىشى: « ياخشى » ، دېدى. رەسۇلۇللاھ: « مَنْ يعُودُهُ مِنْكُمْ؟ » « قايسىڭلار ئۇنى يوقلاشقا بارىسىلەر؟»، دېدى-دە، ئورنىدىن تۇردى. بىزمۇ تۇردۇق. بىز ئون نەچچە ئادەم ئىدۇق. بىز شورلۇقتا ماڭغان ۋاقتىمىزدا بىزنىڭ نە كەش، نە ئۆتۈك، نە باش كىيىم، نە كۆينىكىمىز يوق ئىدى. بىز شۇ ماڭغانچە ئۇنىڭ ئۆيىگە باردۇق. ئۇنىڭ قەۋمى ئۇنىڭ ئەتراپىدىن قوزغىلىپ ئورۇن بوشاتتى. رەسۇلۇللاھ ۋە ئۇنىڭ ھەمراھلىرى ئۇنىڭغا يېقىن كەلدى. ― مۇسلىم رىۋايەت قىلغان.

509. ئىمران ئىبن ھۇسەين رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ رىۋايەت قىلىپ مۇنداق دەيدۇ: پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام مۇنداق دېگەن: « خَيْرُكُمْ قَرنِي، ثُمَّ الَّذِينَ يلوُنَهم، ثُمَّ الَّذِينَ يلُونَهُم » « سىلەرنىڭ ياخشىلىرىڭلار مېنىڭ زامانىمدىكىلەردۇر، ئاندىن ئۇلارنىڭ زامانىغا يېقىن بولغانلاردۇر، ئاندىن ئۇلارنىڭ زامانىغا يېقىن بولغانلاردۇر » . ئىمران ئېيتتى: « مەن رەسۇلۇللاھنىڭ بۇ گەپنى ئىككى ياكى ئۈچ قېتىم دېگەنلىكىنى بىلەلمىدىم » . ئاندىن رەسۇلۇللاھ: « ثُمَّ يَكُونُ بَعدَهُمْ قَوْمٌ يشهدُونَ ولا يُسْتَشْهَدُونَ، وَيَخُونُونَ وَلا يُؤْتَمَنُونَ، وَيَنْذِرُونَ وَلا يُوفُونَ، وَيَظْهَرُ فِيهمْ السِّمَنُ » « ئۇلاردىن كېيىن شۇنداق كىشىلەر كېلىدۇكى، گۇۋاھلىققا چاقىرىلماي تۇرۇپ گۇۋاھلىق بېرىدۇ، خىيانەت قىلىدۇ، ئىشەنچلىك دەپ قارالمايدۇ، بىرەر ياخشىلىق قىلىشقا ۋەدە قىلىدۇيۇ، ۋاپا قىلمايدۇ، ئۇلاردا سېمىزلىك پەيدا بولىدۇ » . ― بۇخارى ۋە مۇسلىم رىۋايەت قىلغان.

510. ئەبۇ ئۇمامە رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ رىۋايەت قىلىپ مۇنداق دەيدۇ: پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام مۇنداق دېگەن: « يا ابْنَ آدمَ: إِنَّكَ إِنْ تَبْذُل الفَضلَ خَيْرٌ لَكَ، وَأَن تُمْسِكهُ شرٌّ لَكَ، ولا تُلامُ عَلى كَفَافٍ، وَابدأ بِمنْ تَعُولُ » « ئى ئادەم بالىسى! ئارتۇق مېلىڭنى بېرىۋەتكىنىڭ ياخشىدۇر، ئۇنى بەرمەسلىكىڭ سەن ئۈچۈن ياماندۇر. يېتەرلىك رىزقىڭغا قانائەت قىلساڭ، ئەيىبكە بۇيرۇلمايسەن، خەير-ئېھساننى ئۆزۈڭگە تەۋە كىشىلىرىڭدىن باشلا » .

511. ئۇبەيدۇللاھ ئىبن مېھسەن ئەنسارىي خەتمى رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ رىۋايەت قىلىپ مۇنداق دەيدۇ: پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام مۇنداق دېگەن: « منْ أَصبح مِنكُمْ آمِناً في سِرْبِهِ، معافى في جَسدِه، عِندهُ قُوتُ يَومِهِ، فَكَأَنَّمَا حِيزَتْ لَهُ الدُّنْيَا بِحذافِيرِها » « سىلەردىن كىمكى تىنچ ئامان، تېنى ساغلام، ئالدىدا كۈندىلىك يېمەك-ئىچمىكى بار بولسا، گويا دۇنيانىڭ ھەممە تەرەپلىرى ئۇنىڭ ئىلكىگە جەملەنگەن بولىدۇ » . ― تىرمىزىي رىۋايەت قىلغان.

512. ئابدۇللاھ ئىبن ئەمر ئىبن ئاس رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ رىۋايەت قىلىپ مۇنداق دەيدۇ: پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام مۇنداق دېگەن: « قَدْ أَفَلَحَ مَن أَسلَمَ، وكَانَ رِزقُهُ كَفَافاً، وَقَنَّعَهُ اللَّه بِمَا آتَاهُ » « ئىمان ئېيتقان، يەتكۈدەك رىزقى بېرىلگەن، ئاللاھ تائالانىڭ بەرگەنلىرىگە قانائەت قىلغان كىشى مۇرادىغا يەتكەن بولىدۇ » . ― مۇسلىم رىۋايەت قىلغان.

513. ئەبۇ مۇھەممەد فەزالە ئىبن ئۇبەيد رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ رىۋايەت قىلىپ مۇنداق دەيدۇ: مەن پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى ئاڭلىغانىدىم: « طُوبَى لِمَنْ هُدِيَ إِلى الإِْسلام، وَكَانَ عَيْشهُ كَفَافاً، وَقَنِعَ » « ئىسلامغا ھىدايەت قىلىنغان، يەتكۈدەك رىزقى بېرىلگەن ۋە بېرىلگەن رىزقىغا قانائەت قىلغان كىشىگە خۇش مۇبارەك بولسۇن! » . ― تىرمىزىي رىۋايەت قىلغان.

514. ئىبن ئابباس رەزىيەللاھۇ ئەنھۇدىن رىۋايەت قىلىنىدۇكى، رەسۇلۇللاھ ئۇدا نەچچە كۈن ئاچ قورساق يېتىپ قالاتتى. ئۇنىڭ ئائىلىسىدىكىلەر كەچقۇرۇنلۇقى يېگۈدەك تاماق تاپالمايتتى. ئۇلارنىڭ نېنىنىڭ تولىسى ئارپا نېنى ئىدى.

515. فەزالە ئىبن ئۇبەيد رەزىيەللاھۇ ئەنھۇدىن رىۋايەت قىلىنىدۇكى، رەسۇلۇللاھ كىشىلەرگە ناماز ئوقۇپ بەرگەن چاغدا نۇرغۇن كىشىلەر نامازدا ئاچلىقتىن يېقىلىپ چۈشەتتى. ئۇلار ئەھلى سۇففەلەر ئىدى. ھەتتا ئەئرابىيلار ئۇلارنى تۇتقاقلىق كىسىلى بار ئىكەن، دېيىشەتتى. رەسۇلۇللاھ نامازنى ئوقۇپ بولۇپ، ئۇلارنىڭ قېشىغا كېلىپ: « لَوْ تَعْلَمُونَ ما لَكُمْ عِنْدَ اللَّه تعالى، لأَحْبَبْتُمْ أَنْ تَزْدادُوا فَاقَةً وَحَاجَةً » « ئەگەر سىلەر ئاللاھ تائالانىڭ دەرگاھىدىكى سىلەرگە تەييارلانغان نەرسىلەرنى بىلگەن بولساڭلار، ئەلۋەتتە تېخىمۇ نامرات، تېخىمۇ ھاجەتمەن بولۇشنى ياخشى كۆرەتتىڭلار » ، دەيتتى. ― تىرمىزىي رىۋايەت قىلغان.

516. ئەبۇ كەرىمە مىقداد ئىبن مەئدى كەرىب رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ رىۋايەت قىلىپ مۇنداق دەيدۇ: مەن پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى ئاڭلىغانىدىم: « مَا ملأَ آدمِيٌّ وِعَاءً شَرّاً مِنْ بَطنِه، بِحسْبِ ابن آدمَ أُكُلاتٌ يُقِمْنَ صُلْبُهُ، فإِنْ كَانَ لا مَحالَةَ، فَثلُثٌ لطَعَامِهِ، وثُلُثٌ لِشرابِهِ، وَثُلُثٌ لِنَفَسِهِ » « ئادەم بالىسىنىڭ قورسىقىدىنمۇ يامانراق توشقۇزىدىغان قاچا يوق. ئادەم بالىسىغا ھاياتىنى ساقلىيالىغۇدەك بىر قانچە لوقما كۇپايە قىلىدۇ. ئەگەر كۆپرەك يېمىسە بولمايدىغان بولۇپ قالسا، قورساقنىڭ ئۈچتىن بىرىگە تائام يېسۇن، ئۈچتىن بىرىگە سۇ ئىچسۇن ۋە ئۈچتىن بىرىنى نەپەسلىنىشى ئۈچۈن بوش قويسۇن » .

517. ئەبۇ ئۇمامە ئىياس ئىبن سەئلەبە ئەنسارىي ھارىسى رەزىيەللاھۇ ئەنھۇدىن رىۋايەت قىلىنىدۇكى، رەسۇلۇللاھنىڭ ساھابىلىرى بىر كۈنى پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ قېشىدا دۇنيا توغرىسىدا پاراڭلاشتى. رەسۇلۇللاھ: « أَلا تَسْمَعُونَ؟ أَلا تَسْمَعُونَ؟ إِنَّ الْبَذَاذَة مِن الإِيمَان إِنَّ الْبَذَاذَةَ مِنَ الإِيمَانِ » « سىلەر ئاڭلىمامسىلەر؟! سىلەر ئاڭلىمامسىلەر؟! ئاددىي-ساددا كىيىنىش ئىماننىڭ جۈملىسىدىندۇر، ئاددىي-ساددا كىيىنىش ئىماننىڭ جۈملىسىدىندۇر » . ― ئەبۇ داۋۇد رىۋايەت قىلغان.

518. ئەبۇ ئابدۇللاھ جابىر ئىبن ئابدۇللاھ رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ رىۋايەت قىلىپ مۇنداق دەيدۇ: رەسۇلۇللاھ بىزنى ئەبۇ ئۇبەيدە رەزىيەللاھۇ ئەنھۇنىڭ باشچىلىقىدا قۇرەيشنىڭ كارۋىنىنى توسۇشقا ئەۋەتتى. باشقا نەرسە تاپالمىغاچقا ئوزۇق ئۈچۈن بىزگە بىر قاپ خورما بەرگەنىدى. ئەبۇ ئۇبەيدە بولسا خورمىنى بىزگە بىر تالدىن-بىر تالدىن بېرەتتى. ئۇ بىر تال خورمىنى قانداق قىلاتتىڭلار؟ دەپ سورالغاندا، ئابدۇللاھ ئېيتتى: « ئۇ بىر تال خورمىنى كىچىك بالا شورىغاندەك شوراپ ئۈستىگە سۇ ئىچەتتۇق. بىر دانە خورما بىر كۈنلۈك ئوزۇقىمىز ئىدى. ھاسىلىرىمىز بىلەن قۇرۇق يوپۇرماقلارنى چۈشۈرۈپ سۇ بىلەن نەمدەپ يەيتتۇق » . شۇنداق قىلىپ دېڭىزنىڭ قىرغىقىغا بېرىپ قالدۇق. دېڭىزنىڭ قىرغىقىدا دۆڭگە ئوخشاش بىر چوڭ نەرسە دومبىيىپ چىقىپ قالغانىدى. يېقىن كېلىپ قارىساق، « كىت » ، دېيىلىدىغان بىر جانىۋار ئىكەن. ئەبۇ ئۇبەيدە: « بۇ كىت ئۆلۈككەن » ، دېدى. ئاندىن: « ياق، بەلكى بىز ئاللاھ تائالانىڭ پەيغەمبىرىنىڭ ئەلچىلىرىمىز، بىز ئاللاھ تائالانىڭ يولىدىمىز، سىلەر يېيىشكە مەجبۇر بولۇپ قالدىڭلار، يەڭلار » ، دېدى. بىز ئۇ جايدا بىر ئاي تۇردۇق. بىز ئۈچ يۈز كىشى ئىدۇق. بىز ئۇنى يەپ سەمرىپ كەتتۇق. بەزىلىرىمىز ھەتتا، ئۇ جانىۋارنىڭ كۆزىنىڭ چانىقىدىكى ماينى قاچا بىلەن سۈزۈۋالدۇق. ئۆكۈزدەك-ئۆكۈزدەك چوڭ گۆش پارچىلىرىنى كېسىپ ئالاتتۇق. ئەبۇ ئۇبەيدە بىزدىن ئون ئۈچ كىشىنى ئۇنىڭ كۆز چانىقىدا ئولتۇرغۇزۇپمۇ باقتى. ئۇنىڭ قوۋۇرغىلىرىدىن بىر تال قوۋۇرغىنى يەرگە تىكلەپ چوڭ تۆگىدىن بىرگە مېنىپ ئۇنىڭ ئاستىدىن ئۆتۈپمۇ باقتى. جانىۋارنىڭ گۆشىدىن ئوزۇقلۇق ئۈچۈن قۇرۇتۇپ ئېلىپ كەتتۇق. مەدىنىگە كەلگەندە، پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامغا بۇ ئەھۋالنى سۆزلەپ بەردۇق. رەسۇلۇللاھ: « هُوَ رِزْقٌ أَخْرَجَهُ اللَّه لَكُمْ، فَهَلْ معَكمْ مِنْ لحْمِهِ شَيء فَتطْعِمُونَا؟ » « ئۇ ئاللاھ تائالانىڭ سىلەرگە چىقىرىپ بەرگەن رىزقىدۇر، سىلەردە ئۇنىڭ گۆشىدىن بار بولسا، بىزگىمۇ تېتىتمامسىلەر » ، دېدى. بىز رەسۇلۇللاھقا بېرىۋىدۇق، ئۇ زاتمۇ يېدى. ― مۇسلىم رىۋايەت قىلغان.

519. يەزىدنىڭ قىزى ئەسما رەزىيەللاھۇ ئەنھادىن رىۋايەت قىلىنىدۇكى، ئۇ مۇنداق دېدى: رەسۇلۇللاھنىڭ كۆڭلىكىنىڭ يېڭى بېغىشىغىچە ئىدى.

520. جابىر رەزىيەللاھۇ ئەنھۇدىن رىۋايەت قىلىنىدۇكى، بىز خەندەك غازىتى كۈنى خەندەك كولاۋېتىپ، يەر قاتلىمىنىڭ پالتا ئۆتمەيدىغان قاتتىق بۆلىكىگە توغرا كېلىپ قېلىپ، رەسۇلۇللاھقا ئەھۋالنى ئېيتتۇق. رەسۇلۇللاھ: « أَنَا نَازِلٌ » « مەن چۈشەي » ، دەپ ئورنىدىن تۇردى. رەسۇلۇللاھ قورسىقىغا تاش تېڭىۋالغانىدى. بىز ئۈچ كۈن ھېچ نەرسە يېمىگەنىدۇق. رەسۇلۇللاھ مىتىننى ئېلىپ چاپتى. ھېلىقى قاتتىق يەر رەسۇلۇللاھنىڭ چېپىشى بىلەن قۇمدەك يۇمشاپ كەتكەنىدى. مەن: « ئى رەسۇلۇللاھ! مەن ئۆيگە بېرىپ كېلەي » ، دەپ رۇخسەت ئېلىپ ئۆيگە بېرىپ ئايالىمغا: « رەسۇلۇللاھنىڭ تاقەت قىلالمىغۇدەك قورسىقى ئېچىپ كەتكەنلىكىنى كۆردۈم، يېگۈدەك بىرەر نەرسەڭ يوقمۇ؟»، دېدىم. ئايالىم: « ئارپا بىلەن بىر چىشى ئوغلاق بار » ، دېدى. مەن ئوغلاقنى بوغۇزلاپ، ئارپىنى يانجىدىم، گۆشنى قازانغا سېلىپ، ئوچاققا ئېسىپ، گۆش پىشاي دەپ قالغاندا، رەسۇلۇللاھنىڭ قېشىغا كەلدىم. مەن رەسۇلۇللاھقا: « مەن ئازراق تاماق تەييار قىلغانىدىم، سەن بىر ياكى ئىككى كىشى بىلەن بارساڭ » ، دېدىم. رەسۇلۇللاھ: « كَمْ هُوَ؟ » « قانچىلىك تاماق ئۇ؟»، دېۋىدى، رەسۇلۇللاھقا دەپ بەرسەم، رەسۇلۇللاھ: « كثِير طيب، قُل لَهَا لا تَنْزِع البُرْمَةَ، ولا الخُبْزَ مِنَ التَّنُّورِ حَتَّى آتيَ » « بەك كۆپ ئىكەن، ياخشىكەن، ئايالىڭغا ئېيتقىن، مەن بارغۇچە قازاننى ئوچاقتىن ئېلىۋەتمىسۇن، ناننى تونۇردىن ئېلىۋەتمىسۇن » ، دېدى. ئاندىن: « قُومُوا » « تۇرۇڭلار » ، دېۋىدى، مۇھاجىر-ئەنسارىيلار ئورنىدىن تۇردى. مەن ئايالىمنىڭ قېشىغا كىرىپ: « ساڭا خۇدا رەھمەت قىلسۇن، رەسۇلۇللاھ مۇھاجىر-ئەنسارىيلارنى ۋە ئۇلار بىلەن بىللە بولغان كىشىلەرنى ئېلىپ كەلمەكتە » ، دېسەم، ئايالىم: « سەندىن رەسۇلۇللاھ تامىقىڭ قانچىلىك دەپ سورىمىدىمۇ؟»، دېدى. مەن: « سورىدى » ، دېدىم. رەسۇلۇللاھ: « ادْخُلوا وَلا تَضَاغَطُوا » « كىرىڭلار! قىستاشماڭلار! » ، دېدى. پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ناننى ئۇشتۇپ، گۆشنى ئۇنىڭ ئۈستىگە ئالاتتى. ناننى ئالغاندا قازان ۋە تونۇرنى يېپىپ قويۇپ، ئۇنى ساھابىلەرگە سۇنۇپ بېرىپ يەنە ئالاتتى. ئۇلارنىڭ ھەممىسى تويۇپ تاماقتىن ئېشىپ قالدى. رەسۇلۇللاھ جابىرنىڭ ئايالىغا: « كُلِي هذَا وَأَهدي، فَإِنَّ النَّاسَ أَصَابَتْهُمْ مَجَاعَةٌ » « سىزمۇ يەڭ، باشقىلارغىمۇ سۇنۇپ بېرىڭ، ھەقىقەتەن كىشىلەرگە ئاچارچىلىق يەتتى » ، دېدى. ― بۇخارى ۋە مۇسلىم رىۋايەت قىلغان.

521. ئەنەس رەزىيەللاھۇ ئەنھۇدىن رىۋايەت قىلىنىدۇكى، ئەبۇ تەلھە ئۇممۇ سۇلەيمگە: « مەن رەسۇلۇللاھنىڭ ئاۋازىنىڭ ناھايىتى بوشلىقىنى ئاڭلاپ، قورسىقى ئېچىپ كەتكەنلىكىنى بىلدىم، بىرەر نەرسەڭ بارمۇ؟»، دېدى. ئۇممۇ سۇلەيم: « بار » ، دېدى ۋە بىر نەچچە ئارپا ناننى ئېلىپ رومىلىغا ئوراپ، كىيىمىمنىڭ ئاستىغا تىقتى ۋە يەنە بىر تەرىپىنى ماڭا تۇتقۇزۇپ مېنى رەسۇلۇللاھنىڭ يېنىغا ئەۋەتتى. مەن ناننى ئېلىپ بېرىپ رەسۇلۇللاھنى كىشىلەر بىلەن مەسجىدتە ئولتۇرغان يېرىدىن تاپتىم. مەن ئۇلارنىڭ يېنىدا تۇردۇم. رەسۇلۇللاھ ماڭا: « أَرْسَلَكَ أَبُو طَلْحَةَ؟ » « سېنى ئەبۇ تەلھە ئەۋەتتىمۇ؟»، دېدى. مەن جاۋابەن: « ھەئە » ، دېدىم. رەسۇلۇللاھ: « أَلِطَعَام » « تاماققا چاقىرىپتىمۇ؟»، دېدى. مەن: « ھەئە » ، دېدىم. رەسۇلۇللاھ: « قُومُوا » « تۇرۇڭلار » ، دېدى. ئۇلار ھەممىسى ماڭدى. مەن ئالدىدا كېلىپ ئەبۇ تەلھەگە خەۋەر قىلدىم. ئۇ: « ئى ئۇممۇ سۇلەيم! رەسۇلۇللاھ كىشىلەر بىلەن كېلىۋاتىدۇ، ئۇلارغا يەتكۈدەك تامىقىمىز بولمىسا قانداق قىلىمىز » ، دېدى. ئۇممۇ سۇلەيم: « ئاللاھ تائالا ۋە ئاللاھ تائالانىڭ رەسۇلى بىلىدۇ » ، دېدى. ئەبۇ تەلھە چىقىپ رەسۇلۇللاھ بىلەن سالاملىشىپ بىللە ئۆيگە كىردى. رەسۇلۇللاھ: « هَلُمِّي ما عِندَكِ يا أُمِّ سُلَيْمٍ » « بار نەرسىلىرىڭنى كەلتۈر! ئى ئۇممۇ سۇلەيم! »، د ېدى. ئۇ ئاشۇ ئارپا نېنىنى ئېلىپ كەلدى. رەسۇلۇللاھنىڭ ئەمرى بىلەن نان ئوشتۇلدى. ناننىڭ ئۈستىگە ئۇممۇ سۇلەيم ياغ ئالىدىغان تېرە تۇلۇمنى سىقىپ، نانغا ئارىلاشتۇرۇپ يېگۈدەك نەرسە قىلدى. ئاندىن رەسۇلۇللاھ نانغا بىر نېمىلەرنى ئوقۇدى. ئاندىن « ائذَن لِعَشَرَةٍ » « ئون ئادەمگە رۇخسەت قىل » ، دېدى. ئۇلار كىرىپ يەپ تويۇپ چىقىپ كەتتى. يەنە ئون ئادەم كىرىپ يەپ تويۇپ چىقىپ كەتتى. شۇ تەرىقىدە كەلگەن بارلىق ئادەم يەپ تويدى. كەلگەنلەر 70 ~ 80 ئادەم ئىدى.