253. باب ئاللاھ تائالاغا يېقىن بولغان كىشىلەرنىڭ كارامەتلىرى ۋە ئۇلارنىڭ پەزىلىتى توغرىسىدا

ئاللاھ تائالا مۇنداق دېگەن: ﴿أَلا إِنَّ أَوْلِيَاء اللّهِ لاَ خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلاَ هُمْ يَحْزَنُونَ﴾ ﴿الَّذِينَ آمَنُواْ وَكَانُواْ يَتَّقُونَ﴾ ﴿لَهُمُ الْبُشْرَى فِي الْحَياةِ الدُّنْيَا وَفِي الآخِرَةِ لاَ تَبْدِيلَ لِكَلِمَاتِ اللّهِ ذَلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ﴾ راستتىنلا ئاللاھنىڭ دوستلىرىغا (ئاخىرەتتە ئاللاھنىڭ ئازابىدىن) قورقۇش، (دۇنيادا قولدىن كەتكۈزۈپ قويغانغا) قايغۇرۇش يوقتۇر. ئۇلار ئىمان ئېيتقان ۋە تەقۋادارلىق قىلغانلاردۇر. ئۇلارغا دۇنيا ۋە ئاخىرەتتە خۇش خەۋەر بېرىلىدۇ (يەنى، دۇنيادا جان ئۈزۈش ۋاقتىدا، ئاللاھ تائالانىڭ رازىلىقى ۋە رەھمىتىگە ئېرىشىدىغانلىقى بىلەن، ئاخىرەتتە نازۇ-نېئمەتلىك جەننەتكە كىرىدىغانلىقى بىلەن خۇش خەۋەر بېرىلىدۇ)، ئاللاھ تائالا ۋەدىسىگە خىلاپلىق قىلمايدۇ، ئەنە شۇ كاتتا بەختتۇر . («قۇرئان كەرىم» سۈرە يۇنۇس 62-، 64- ئايەتلەر)

ئاللاھ تائالا يەنە مۇنداق دېگەن: ﴿وَهُزِّي إِلَيْكِ بِجِذْعِ النَّخْلَةِ تُسَاقِطْ عَلَيْكِ رُطَبًا جَنِيًّا﴾ ﴿فَكُلِي وَاشْرَبِي وَقَرِّي عَيْنًا﴾ خورما دەرىخنى ئۆز تەرىپىڭگە ئىرغىتقىن، ئالدىڭغا پىشقان، يېڭى خورمىلار تۆكىلىدۇ. (بۇ شېرىن خورمىدىن) يېگىن، (بۇ تاتلىق سۇدىن) ئىچكىن ۋە خۇرسەن بولغىن... («قۇرئان كەرىم» سۈرە مەريەم 25-، 26- ئايەتلەر) .

ئاللاھ تائالا يەنە مۇنداق دېگەن: ﴿فَتَقَبَّلَهَا رَبُّهَا بِقَبُولٍ حَسَنٍ وَأَنبَتَهَا نَبَاتًا حَسَنًا وَكَفَّلَهَا زَكَرِيَّا كُلَّمَا دَخَلَ عَلَيْهَا زَكَرِيَّا الْمِحْرَابَ وَجَدَ عِندَهَا رِزْقاً قَالَ يَا مَرْيَمُ أَنَّى لَكِ هَـذَا قَالَتْ هُوَ مِنْ عِندِ اللّهِ إنَّ اللّهَ يَرْزُقُ مَن يَشَاء بِغَيْرِ حِسَابٍ﴾ ئۇنى پەرۋەردىگارى چىرايلىقچە قوبۇل قىلدى. ئۇنى ئوبدان ئۆستۈردى. ئۇنىڭغا زەكەرىيانى كېپىل قىلدى (يەنى ئۇنىڭ خىزمىتىنى قىلىشقا زەكەرىيانى قويدى). زەكەرىيا ھەر قېتىم (ئۇنىڭ) ئىبادەتگاھىغا ئۇنى كۆرگىلى كىرسە، ئۇنىڭ يېنىدا بىرەر يېمەكلىك ئۇچرىتاتتى. ئۇ: « ئى مەريەم، بۇ ساڭا قەيەردىن كەلدى؟»، دەيتتى. مەريەم: « بۇ ئاللاھ تائالا تەرىپىدىن كەلدى » ، دەيتتى. ئاللاھ ھەقىقەتەن خالىغان ئادەمگە (جاپا-مۇشەققەتسىزلا) ھېسابسىز رىزىق بېرىدۇ . («قۇرئان كەرىم» سۈرە ئال ئىمران 37- ئايەت)

ئاللاھ تائالا يەنە مۇنداق دېگەن: ﴿وَإِذِ اعْتَزَلْتُمُوهُمْ وَمَا يَعْبُدُونَ إِلَّا اللَّهَ فَأْوُوا إِلَى الْكَهْفِ يَنشُرْ لَكُمْ رَبُّكُم مِّن رَّحمته ويُهَيِّئْ لَكُم مِّنْ أَمْرِكُم مِّرْفَقًا﴾ ﴿وَتَرَى الشَّمْسَ إِذَا طَلَعَت تَّزَاوَرُ عَن كَهْفِهِمْ ذَاتَ الْيَمِينِ وَإِذَا غَرَبَت تَّقْرِضُهُمْ ذَاتَ الشِّمَالِ﴾ (ئى يىگىتلەر!) سىلەر ئۇلاردىن ۋە ئۇلارنىڭ ئاللاھتىن باشقا ئىبادەت قىلىدىغان بۇتلىرىدىن ئايرىلغان ئىكەنسىلەر، غارنى پاناھ جاي قىلىڭلار، پەرۋەردىگارىڭلار سىلەرگە كەڭ رەھمەت قىلىدۇ. ئاللاھ سىلەرنىڭ ئىشلىرىڭلارنى ئاسانلاشتۇرۇپ بېرىدۇ. كۈن چىققان چاغدا ئۇلارنىڭ غارنىڭ ئوڭ تەرىپىگە ئۆتۈپ كەتكەنلىكىنى، كۈن پاتقان چاغدا ئۇلارنىڭ غارنىڭ شىمال تەرىپىگە ئۆتۈپ كەتكەنلىكىنى كۆرىسەن (يەنى، غارنىڭ ئىشىكى شىمال تەرەپتە بولغانلىقتىن، كۈننىڭ نۇرى غارنىڭ ئىككى تەرىپىگە چۈشۈپ تۇرىدۇ. ئاللاھ ئۇلارنى ھۆرمەتلىگەنلىكتىن، كۈن چىققاندىمۇ، پاتقاندىمۇ ئۇنىڭ نۇرى ئۇلارنىڭ ئۈستىگە چۈشمەيدۇ) ... («قۇرئان كەرىم» سۈرە كەھف 16-، 17- ئايەتلەر)

يەنە بىر رىۋايەتتە: ئەبۇ بەكرى ئۇ تاماقتىن يېمەسلىككە قەسەم ئىچتى. ئايالىمۇ يېمەسلىككە قەسەم ئىچتى. مېھمان ياكى مېھمانلارمۇ « ئەبۇ بەكرى يېمىگۈچە بىزمۇ يېمەيمىز » ، دەپ قەسەم ئىچتى. ئەبۇ بەكرى: « بۇ شەيتاننىڭ ئىشى » ، دېدى-دە، تائامنى ئەكەلدۈرۈپ ئۇنىڭدىن يېدى. مېھمانلارمۇ يېدى. ئۇلار تائامدىن بىر لوقما ئالسا، ئاستىدىن ئۇنىڭدىن جىقراق ئاۋۇپ تۇردى. ئەبۇ بەكرى ئايالىغا: « ئى بەنى فىراسنىڭ ھەمشىرىسى، بۇ قانداق ئىش؟»، دەپ سورىدى. ئايالى: « كۆزۈمنىڭ نۇرى بىلەن قەسەمكى، بۇ تائام بىز يېيىشتىن بۇرۇنقىدىن كۆپىيىپ كەتتى » ، دېدى. ئۇلار تائامنى يېيىشتى. پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامغىمۇ ئەۋەتىپ بەردى. پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالاممۇ تائامدىن يېدى، دېيىلگەن.

يەنە بىر رىۋايەتتە: ئەبۇ بەكرى ئابدۇراھمانغا: « سەن مېھمانلارنى كۈتۈۋالغىن، مەن پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ ھوزۇرىغا بارىمەن. سەن ئۇلارغا مەن كېلىشتىن بۇرۇن تائام بېرىپ بولغىن » ، دېدى. ئابدۇراھمان ئۇلارغا تەييارلىغان تائاملارنى ئۇلارنىڭ ئالدىغا قويۇپ: « تائامدىن يەڭلار » ، دېدى. مېھمانلار: « ئۆي ئىگىسى قەيەردە؟»، دېيىشتى. ئابدۇراھمان ئۇلارنى يەنە تائامدىن يېيىشكە تەكلىپ قىلسا، مېھمانلار: « بىز ئۆي ئىگىسى كەلمىگۈچىلىك تائام يېمەيمىز » ، دېيىشتى. ئابدۇراھمان يەنە ئۇلارغا: « تائامغا بېقىڭلار، سىلەر يېمىسەڭلار ئاتام كەلسە، بىزگە خاپا بولىدۇ » ، دېدى. ئۇلار ئۇنىمىدى. ئابدۇراھمان مۇنداق دېدى: « ئاتام كەلگەندە ماڭا خاپا بولىدىغانلىقىنى بىلىپ، ئۆزۈمنى چەتكە ئالدىم » . ئاتام ئۆيدىكىلەردىن: « مېھمانلارنى قانداق قىلدىڭلار؟»، دەپ سورىدى. ئۆيدىكىلەر ئەھۋالنى بايان قىلدى. ئاتام: « ئابدۇراھمان » ، دەپ مېنى چاقىردى. مەن ئۈندىمىدىم. ئاندىن يەنە: « ھەي ئابدۇراھمان » ، دەپ چاقىردى. يەنە ئۈندىمىدىم. ئاندىن: « ھەي ھاڭۋاقتى، ئاۋازىمنى ئاڭلاپ تۇرۇپ چىقمايسەنغۇ؟»، دەپ توۋلىدى. مەن چىقىپ ئۇنىڭغا: « مېھمانلاردىن سورا » ، دېدىم. مېھمانلار: « راست ئېيتتى، ئۇ بىزگە تائام ئېلىپ كەلگەنىدى، بىز يېمىدۇق » ، دېيىشتى. ئەبۇ بەكرى: « سىلەرنى كۈتكۈزۈپ قويۇپتىمەن. ئاللاھ تائالا بىلەن قەسەمكى، بۇ كېچە مەن بۇ تائامدىن يېمەيمەن » ، دېدى. باشقىلارمۇ: « سەن يېمىگۈچە بىزمۇ يېمەيمىز » ، دەپ قەسەم ئىچىشتى. ئەبۇ بەكرى: « سىلەرگە ۋاي، سىلەرگە تەييارلىغان نەرسىلىرىمىزنى نېمىشقا يېمەيسىلەر » ، دەپ: « تائامنى كەلتۈرۈڭلار » ، دېدى. تائام كەلتۈرۈلۈپ ئۇنىڭ ئالدىغا قويۇلدى. ئۇ: « بىسمىللاھ، ئاۋۋالقى قەسەم شەيتاندىن بولۇپتۇ » ، دەپ تائامدىن يېدى، شۇنىڭ بىلەن باشقىلارمۇ يېيىشتى. ― بۇخارى ۋە مۇسلىم رىۋايەت قىلغان.

ھەدىسنىڭ مۇھىم نۇقتىلىرى: 1) ئەبۇ بەكرى رەزىيەللاھۇ ئەنھۇنىڭ تاماقنى كۆپەيتىش كارامىتى.

2) ئەبۇ بەكرى رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ ۋە ئائىلىسىدىكىلەرنىڭ مېھمانلارنىڭ تاماقنى يېمىگەنلىك سەۋەبلىك كۆڭۈللىرى يېرىم بولغانلىقى.

3) ياخشى ئىشنى قىلماسلىققا قەسەم ئىچكەن كىشى قەسىمىنى بۇزۇۋېتىپ كەففارەت بەرسە بولىدىغانلىقى، بۇ ھەقتە ئىككى سەھىھ كىتابتا پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ: «مەن بىر ئىشقا قەسەم قىلىپ، ئۇ ئىشتىنمۇ ياخشىراق بىر ئىشنى كۆرۈپ قالسام، قەسىمىمگە كەففارەت بېرىۋېتىپ، ياخشى ئىشنى قىلغان بولاتتىم»، دېگەن ھەدىسى بار.

ھەدىسنىڭ مۇھىم نۇقتىسى: بۇ ھەدىستە ئۇمەر ئىبن خەتتاب رەزىيەللاھۇ ئەنھۇنىڭ پەزىلىتى بايان قىلىنغان.

جابىر ئىبن سەمۇرەدىن بۇ ھەدىسنى رىۋايەت قىلغان ئابدۇل مەلىك ئىبن ئۇمەير مۇنداق دەيدۇ: « مەن كېيىن بۇ كىشىنى كۆردۈم. قېرىلىقتىن قاشلىرى كۆزلىرىگە چۈشۈپتۇ. ئۇ يوللاردا دېدەكلەرگە بەدقىلىقلىق قىلىپ قاش ئاتاتتى » .

― بۇخارى ۋە مۇسلىم رىۋايەت قىلغان.

ھەدىسنىڭ مۇھىم نۇقتىلىرى: 1) سەئد ئىبن ئەبى ۋەققاسنىڭ پەزىلىتىنى ۋە ئۇنىڭ دۇئاسى ئىجابەت بولىدىغان زات ئىكەنلىكى، سەئد ئىبن ئەبى ۋەققاسنىڭ دۇئاسىنىڭ ئىجابەت بولىدىغان دۇئالىقى توغرىسىدا تىرمىزىي، ئىبن ھەببان ۋە ھاكىملار رىۋايەت قىلغان پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ: « اَللَّهُمَّ اسْتَجِبْ لِسَعْد إِذَا دَعَاكَ » «ئى ئاللاھ، سەئد ساڭا دۇئا قىلسىلا ئىجابەت قىلغىن!»، دېگەن ھەدىسى بار.

2) ھاكىمىيەت ئۈستىدىكىلەر ئۈستىدىن شىكايەت قىلىنسا، شۇ جايدىكى ئەھلى پەزلىلەردىن شىكايەت قىلىنغۇچى ئادەمنىڭ ئەھۋالى سورىلىدىغانلىقى، چۈنكى ئۇمەر رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ مەسجىدتە ناماز ئوقۇغانلاردىن سەئد ئىبن ئەبۇ ۋەققاسنىڭ ئەھۋالىنى سورىدى.

3) كىشىلەر شىكايەت قىلغان ھۆكۈمراننى خەلىفە بولغۇچى ئادەمنىڭ ۋەزىپىسىدىن ئېلىپ تاشلىسا بولىدىغانلىقى، كىشىلەرنىڭ ئۇنىڭدىن نارازى بولغان ئەمەلدارنى گەرچە ئۇنىڭغا يالغان تۆھمەت چاپلانغان تەقدىردىمۇ ۋەزىپىسىدىن ئېلىۋېتىشنىڭ ياخشى ئىكەنلىكى.

مۇسلىمنىڭ مۇھەممەد ئىبن زەيدتىن قىلغان رىۋايىتىدە مۇنداق بايان قىلىنغان: مۇھەممەد ئۇ ئايالنىڭ قارىغۇ بولۇپ قېلىپ، تاملارنى سىلاپ مېڭىۋېتىپ، مېنى سەئدنىڭ بەددۇئاسى تۇتتى، دەۋاتقانلىقىنى ئاڭلاپتۇ. ئۇ ئايال سەئدتىن دەۋا قىلىپ تالاشقان قورۇنىڭ يېنىدىكى بىر قۇدۇقنىڭ قېشىدىن ئۆتۈپ كېتىۋېتىپ، قۇدۇققا چۈشۈپ كېتىپ، شۇ يەردە ئۆلۈپ قاپتۇ. قەبرىسى شۇ قۇدۇق بولۇپتۇ.

ھەدىسنىڭ مۇھىم نۇقتىلىرى: 1) سەئد ئىبن زەيد رەزىيەللاھۇ ئەنھۇنىڭ پەزىلىتى ۋە ئۇنىڭ دۇئاسى ئىجابەت بولىدىغان كارامىتى ۋە ئۇنىڭ ئاللاھ تائالانىڭ بەلگىلىمىلىرىنى ئوبدان بىلىدىغانلىقى.

2) سالىھ كىشىلەرگە ئەزىيەت يەتكۈزۈشتىن ئاگاھلاندۇرۇش ھەمدە سالىھ كىشىلەرگە ئازار بەرگۈچىلەرنىڭ مۇشۇ دۇنيادا ئازابقا دۇچار بولىدىغانلىقى.

ھەدىسنىڭ مۇھىم نۇقتىلىرى: 1) ئابدۇللاھ ئەبۇ جابىر رەزىيەللاھۇ ئەنھۇنىڭ ۋاپات بولغاندىن كېيىن جەسىتىنىڭ ئۇزۇن مۇددەتكىچە چىرىمىگەنلىكى، ئەجىلىنىڭ يېقىنلاپ قالغانلىقىنى سېزەلەيدىغانلىقى ۋە ئۇنىڭ ئاللاھ تائالادىن ئىخلاس بىلەن شەھىدلىك تىلىگەنلىكتىن ئىبارەت كارامەتلىرى سۆزلەنگەن.

2) ساھابىلەرنىڭ پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنى ياخشى كۆرۈشنىڭ دەرىجىسى، پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنى جېنى ۋە ئەھلى-ئەۋلادلىرىنىمۇ ئارتۇق كۆرىدىغانلىقى.

ھەدىسنىڭ مۇھىم نۇقتىلىرى: 1) بۇ ئىككى ساھابىنىڭ كارامىتى ۋە پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ مۆجىزىسى بايان قىلىنغان، ئۇ ئىككىسىنىڭ ئالدىدا زاھىر بولغان نۇر پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ پەيغەمبەرلىك نۇرىدىن بولۇپ، بۇ پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ مۆجىزىسى ھېسابلىنىدۇ.

2) پەرزلەرنى ۋە ئاللاھ تائالانىڭ ھەققىنى ئادا قىلىش ئۈچۈن چىققان كىشىلەرگە ئاللاھ تائالانىڭ ياردەم بېرىدىغانلىقى.

پەقەت ئىمان بىلەن كەتسەملا بولدى، يوقكى پەرۋايىم،

شەھىد بولۇپ يېقىلسام، سول تەرەپتىن ياكى ئوڭ ياندىن.

خۇدانىڭ يولىدا ئۆلدۈم، ئەگەر ئۇ خالىسا شەكسىز،

ئورۇن ئالغاي بۇ قىينالغان ۋۇجۇدۇم باغۇ رىزۋاندىن.

ئاندىن ئەبۇ سەرۋە ئۇقبە ئىبن ھارىس بېرىپ خۇبەيبنى ئۆلتۈردى. خۇبەيب ئۆزىنى قوغداش ئىقتىدارى يوق ھالەتتە ئۆلتۈرۈلگەن ھەر بىر مۇسۇلمان ئۈچۈن، ئۆلتۈرۈلۈش ئالدىدا ناماز ئوقۇشنى سۈننەت قىلىپ قالدۇردى. پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ئۇلار ئۆلتۈرۈلگەن كۈنىلا ساھابىلىرىگە ئۇلارنىڭ خەۋىرىنى يەتكۈزدى. ئاسىم ئىبن سابىتنىڭ ئۆلتۈرۈلگەنلىك خەۋىرى قۇرەيش خەلقىگە ئاڭلانغاندىن كېيىن، ئۇلار ئۇنىڭ راست ئۆلتۈرۈلگەنلىكىنىڭ سۈپىتىدە ئۇنىڭ ئەزالىرىدىن بىر پارچە ئېلىپ كېلىشكە بىر تۈركۈم كىشىنى ئەۋەتتى. ئاسىم قۇرەيش خەلقىنىڭ چوڭ ئادەملىرىدىن بىرىنى ئۆلتۈرگەنىدى. ئاللاھ تائالا ئاسمانغا سايە چۈشۈرۈپ تۇرىدىغان بۇلۇتلارغا ئوخشاش ھەرىلەرنى ئەۋەتىپ، ئۇنى قۇرەيش خەلقى ئەۋەتكەن كىشىلەردىن قوغدىدى. شۇنىڭ بىلەن ئۇلار ئاسىمنىڭ جەسىتىدىن ھېچ نەرسىنى كېسىۋېلىشقا قادىر بولالمىدى.

― بۇخارى رىۋايەت قىلغان.

ھەدىسنىڭ مۇھىم نۇقتىلىرى: 1) پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ ساھابىلىرىدىن تەشكىللەنگەن بۇ جامائەتنىڭ پەزىلىتى، باتۇرلۇقى ۋە سەۋرچانلىقى بايان قىلىنغان.

2) خۇبەيب ۋە ئاسىمنىڭ كارامىتى، ئۇلارنىڭ مۇشرىكلارنىڭ ئازارلىرىغا سەۋر قىلغانلىقى ۋە ئاللاھ تائالانىڭ ئۇلار ۋاپات بولغاندىن كېيىنمۇ ئۇلارنى قوغدىغانلىقى سۆزلەنگەن.

3) شەھىد بولۇش ئالدىدا ئىككى رەكئەت ناماز ئوقۇشنىڭ ياخشى ئىكەنلىكى. چۈنكى، خۇبەيب شۇنداق قىلغان، پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالاممۇ بۇنى مۇقىملاشتۇرغان.

ھەدىسنىڭ مۇھىم نۇقتىسى: ئۇمەر ئىبن خەتتاب رەزىيەللاھۇ ئەنھۇنىڭ پەزىلىتى، ئىشلارنى توغرا مۆلچەرلەيدىغانلىقى ۋە ناھايىتى زېرەكلىكى، يۇقىرىقىلار ئاللاھ تائالانىڭ ئۇنىڭغا قىلغان مەرھەمىتى بولۇپ، ئاللاھ تائالا ئۆزىنىڭ سالىھ، سادىق بەندىلىرىگە ئۇنىڭغا قىلغاندەك ئىلتىپاتلارنى قىلىدىغانلىقى.