314. بــاب پەيـــغــەمـــبەر، كەئــبە، پەرىــشتە، ئاســمان، ئاتـا-بوۋا، ھاياتلىق، روھ، باش، سۇلتاننىڭ نېئمىتى، پالانىنىڭ قەبرىسى ۋە ئاللاھ بۇيرۇغان ناماز، روزا، ھەج قاتارلىق پەرزلەر بىلەن قەسەم قىلىش (مۇشۇنداق قەسەم تېخىمۇ قاتتىق مەنئى قىلىندى) شۇنداقلا مەخلۇقاتلارنىڭ نامى بىلەن قەسەم قىلىشتىن مەنئى قىلىنغانلىقى توغرىسىدا

ھەدىسنىڭ مۇھىم نۇقتىلىرى: 1) قەسەمنى پەقەت ئاللاھ تائالانىڭ ئىسىم ياكى سۈپەت (يەنى، بىلگۈچى ياكى قۇدرەتلىك دېگەنگە ئوخشاش)لىرى بىلەن قىلىش كېرەكلىكى.

2) ئەجداد ۋە باشقا مەخلۇقلار بىلەن قەسەم ئىچىشنىڭ ھارام ئىكەنلىكى، چۈنكى قەسەم دېگەن بىرخىل ئۇلۇغلاش بولۇپ، ئۇلۇغلىنشقا پەقەت ئاللاھ تائالا لايىق ئىكەنلىكى.

ھەدىسنىڭ مۇھىم نۇقتىسى: ئەجدادلار، ھۆكۈمرانلار، بۇتلار ۋە شۇنىڭغا ئوخشاش باتىل نەرسىلەر بىلەن قەسەم قىلىشنىڭ ھارام ئىكەنلىكى بايان قىلىنغان. ئەگەر قەسەم ئارقىلىق ئۇلارنى ئۇلۇغلاشنى مەخسەت قىلسا ئىماندىن ئاجرايدىغانلىقى، بولۇپمۇ ئاللاھتىن باشقا كىشىلەر مۇقەددەس دەپ بىلىدىغان نەرسىلەر بىلەن قەسەم قىلسا تېخىمۇ شۇنداق بولىدىغانلىقى.

ھەدىسنىڭ مۇھىم نۇقتىسى: ئامانەت بىلەن قەسەم قىلىشنىڭ ھارام ئىكەنلىكى. ئىبن ئەللان ئېيتىدۇ: سۇيۇتى خەتتابىدىن نەقىل قىلغان بىر سۆزىدە مۇنداق دېگەن: ئامانەت بىلەن قەسەم قىلىشنىڭ ھاراملىقىنىڭ سەۋەبى، قەسەم پەقەت ئاللاھ تائالانىڭ ئىسىم، سۈپەتلىرى بىلەن بولىدۇ. ئامانەت ئاللاھ تائالانىڭ ئىسىم، سۈپەتلىرى قاتارىدا يوق بولۇپ، ئۇ پەقەت ئاللاھ تائالانىڭ پەرزلىرى بولغاچقا، ئامانەت بىلەن قەسەم ئىچىش ئامانەتنى ئاللاھ تائالانىڭ ئىسمىغا تەڭ قىلغانلىق بولۇپ قالىدۇ.

― ئەبۇ داۋۇد رىۋايەت قىلغان.

ھەدىسنىڭ مۇھىم نۇقتىسى: ئەگەر مۇنداق قىلسام كافىر بولۇپ كېتەي، ۋە ياكى ئۇنداق قىلسام باشقا دىندىكى كىشى بولۇپ كېتەي دەپ قەسەم قىلىشتىن چەكلەنگەن.

ئالىملار ئېيتىدۇ: ئەگەر بىر كىشى يۇقىرىقىدەك قەسەم قىلىپ راستتىنلا كۇفرىلىقنى مەقسەت قىلغان بولۇپ قەسىمى ئەمەلگە ئاشماي قالسا، ئەمەلىيەتتە ئۇ كۇففار بولۇپ كەتكەن بولىدۇ.

ناۋادا ئۇ كىشى بۇخىل قەسەم ئارقىلىق قەسەم قىلىنغان ئىشتىن پۈتۈنلەي ئۆزىنى چەكلەش مەقسىتىدە بولۇپ قەسىمى ئەمەلگە ئاشماي قالسا (ئۇ ئىشنى سادىر قىلىپ قويسا) بۇخىل ھالەتتە كۇفرى ھېسابلانمايدۇ. شۇنداقتىمۇ بۇخىل قەسەم قەبىھ ئىش بولۇپ، بۇنداق قەسەم قىلغان كىشى مۇسۇلمانچىلىققا نۇقسان يەتكۈزگەن بولىدۇ. شۇڭا، ئىستىغفار ئېيتىشى، قايتا-قايتا شاھادەت ئېيتىشى كېرەك.

بەزى ئۆلىمالار: « كۇففار بولىدۇ ياكى مۇشرىك بولىدۇ » ، دېگەن سۆزنى گۇناھنىڭ ئېغىرلىقىنى كۆرسىتىش ئۈچۈن دېيىلگەن دەپ قارايدۇ، خۇددى پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ: « رىياگەرلىك-مۇشرىكلىكتۇر »، د ېگەن سۆزىگە ئوخشاش.

ھەدىسنىڭ مۇھىم نۇقتىسى: ئاللاھ تائالادىن ۋە ئاللاھ تائالانىڭ سۈپەتلىرىدىن غەيرىي بىلەن قەسەم قىلىشنىڭ چەكلەنگەنلىكى، كىشىلەر كۆپ قەسەم قىلىدىغان شەرىپىم بىلەن قەسەم، باللىرىم بىلەن قەسەم، ئاتامنىڭ رەھمىتى بىلەن قەسەم، دېگەنلەرنىڭ ھەممىسى شۇنداق، مۇقەددەس زېمىنلار بىلەن، مۇقەددەس جايلار بىلەن، پەيغەمبەرلەر بىلەن، سالىھلار بىلەن قىلىنغان قەسەملەرنىڭ ھەممىسى چەكلەنگەن قەسەمدۇر. كىمكى ئاللاھ تائالا ۋە ئۇنىڭ سۈپەتلىرىدىن غەيرىي بىلەن قەسەم ئىچىدىكەن ياكى قەسەم دەپ تىلغا ئالغان نەرسىنى ئاللاھ تائالانى ئۇلۇغلىغاندەك ئۇلۇغلاشنى كۆزدە تۇتۇدىكەن، ئۇ ئىماندىن ئاجرىغان بولىدۇ.